URAZY W KULTURYSTYCE – górna część ciała

11 października 2017
509 Wyświetleń


W artykule tym chciałbym przybliżyć Wam ogólnie rodzaje urazów występujących w kulturystyce oraz ich przyczyny. Ten artykuł powinien stanowić cenne źródło informacji dla wszystkich sportowców uprawiających kulturystykę od wielu lat lub też zamierzających trenować bardzo długo bez odniesienia jakichkolwiek kontuzji.

Osobiście zajmuję się kulturystyką od 23 lat. W chwili obecnej nie trapią mnie żadne kontuzje. W przeszłości miałem do czynienia z kilkoma urazami. Z jednej strony było to chroniczne nadwyrężenie ścięgna oraz łokieć tenisisty. Zaś z drugiej… cóż, ostre urazy, takie jak zerwane ścięgno bicepsa lub połamana kość biodrowa po wypadku samochodowym. Dość często mam do czynienia z blokadami kręgosłupa. Chciałbym podzielić się tutaj moim doświadczeniem z zakresu profilaktyki i leczenia tych problemów.

Przypadkowe urazy są rzadkie w treningu kulturystycznym. Częściej są to ostre urazy, jak zerwane mięśnie lub ścięgna. Mogą przydarzyć się na przykład wtedy, gdy kulturysta poślizgnie się pod prysznicem (zerwane więzadła rzepki), gra w piłkę nożną (zerwane ścięgna Achillesa) lub siłuje się na rękę (zerwane ścięgno bicepsa lub złamany łokieć). Znacznie częściej jednak ryzyko urazów mięśni i ścięgien pojawia się w wyniku złego prowadzenia ciężaru lub przeciążenia. Dlatego właśnie o tym chciałbym najpierw porozmawiać, z nadzieją, że pomoże to Wam uniknąć błędów.

Zacznę od problemów z górną częścią ciała. Kolejna część artykułu dotyczyć będzie dolnej części ciała, profilaktyki i terapii.

Potencjalne kontuzje ramion i barków (kończyny górne)

Ramiona i barki są szczególnie podatne na urazy, zwłaszcza w kulturystyce. Obszary te są poddawane obciążeniu w każdym z ćwiczeń górnej połowy ciała. Dlatego też często dochodzi do przeciążeń i barki, łokcie oraz nadgarstki często ulegają kontuzjom. W obszarze stawu barkowego uczucie dyskomfortu najczęściej przynosi uszkodzenie rotatorów. Stożek rotatorów tworzą cztery mięśnie: nadgrzebieniowy, podgrzebieniowy, podłopatkowy i obły mniejszy. Pozwalają one na ruch w stawie i stabilizują ramię. Z tej czwórki tylko mięsień obły mniejszy ulega najmniejszej liczbie obrażeń. Kontuzjom najczęściej ulega ścięgno mięśnia nadgrzebieniowego. U kulturystów jest ono zwykle silniejsze o około 50% w porównaniu do zwykłych ludzi.

Mięsień nadgrzebieniowy znajduje się w górnej części łopatki i porusza się pod wyrostkiem barkowym łopatki do głowy kości ramiennej, gdzie jest przymocowany do guzka większego. Funkcją mięśnia nadgrzebieniowego jest unoszenie ramienia w bok. Zwłaszcza w dolnej części ruchu, gdy ręce spoczywają z boku ud. Przeciążenie przyczepu ścięgna podczas treningu może prowadzić do przewlekłego zapalenia (zapalenie / chroniczne przeciążenie ścięgna nadgrzebieniowego). Typowym ćwiczeniem, które angażuje ów mięsień są wznosy boczne z hantlami lub linkami wyciągu. Również ćwiczenia, które wymagają zewnętrznej rotacji ramienia, mogą prowadzić do urazu tylnego ścięgna stożka rotatorów (mięsień podgrzebieniowy, mięsień obły mniejszy).

Zespół cieśni barku

Wskutek wzrostu mięśnia nadgrzebieniowego może dojść do zwężenia pod sklepieniem barku (w przestrzeni podbarkowej ramienia). Gdy podnosimy rękę, ścięgno mięśnia nadgrzebieniowego ociera o wyrostek barkowy łopatki (zespół cieśni barkowej). Częste powtarzanie tego ruchu prowadzi do zapalenia znajdującej się tam kaletki (zapalenie kaletki podbarkowej).

Niesymetrycznie rozwinięte ramię z silnym mięśniem naramiennym może zwiększyć ten efekt, ponieważ naramienny ciągnie ramię w górę i dodatkowo zmniejsza rozmiar przestrzeni wyrostka barkowego łopatki. W najgorszym przypadku z przewlekłego podrażnienia dochodzi do zerwania mięśnia nadgrzebieniowego stożka rotatorów.

Podobnie wygląda sprawa niestabilności podbarkowej.

W tym przypadku głowa kości ramiennej będzie zawsze naciskała do przodu na torebkę. Będzie ona ulegała rozszerzeniu i doprowadzi niezauważenie do przedniej niestabilności barku. Ze względu na niestabilność głowa kości ramiennej może poruszać się dalej i doprowadzić do zacięcia w przestrzeni podbarkowej. Ćwiczenia, które prowadzą do tej destabilizacji, to wyciskanie zza karku, ściąganie drążka wyciągu górnego do karku, przenoszenie ciężaru zza głowy w leżeniu oraz rozpiętki z hantlami.

Bolesny zespół cieśni często widoczny jest w bocznej części ramienia i często promieniuje w górną.

Klasyczne ćwiczenia wyciskania na ławce mogą prowadzić do podrażnienia stawu barkowo-obojczykowego spowodowanego przeciążeniem. Ból odczuwany jest z boku / u góry barku. Staw ulega obciążeniu zwłaszcza podczas wznosów bocznych ramion do końca, gdy ramię prawie dotyka ucha. Szczególnie bolesne jest przesuwanie ramienia w poziomie do przeciwnego ramienia. Wynikiem przewlekłego przeciążenia tego stawu może być zapalenie stawów lub osteoliza bocznego końca obojczyka.

Zerwania ścięgna lub mięśnia są rzadkie.

Są one spowodowane uszkodzeniem ścięgna wskutek problemów opisanych powyżej lub ekstremalnego przeciążenia. Sam zerwałem ścięgno bicepsa zaraz bezpośrednio przy przyczepie do kości łokciowej. Stało się to w trakcie robienia martwego ciągu. Robiłem tą ręką podchwyt. Z racji, że obie głowy bicepsa kończą się w tym samym miejscu, biceps był całkowicie niesprawny i stracił swoje funkcje.

Do zerwania ścięgna bicepsa może także dojść w okolicy barku. Tutaj zazwyczaj ulega zerwaniu ścięgno głowy długiej w stawie barkowym i biceps niejako „zsuwa się” w kierunku łokcia. Wynikiem tego jest nagły ból barku, a podczas napięcia mięśnia brzusiec „zsuwa się” widocznie w dół ramienia. Siła mięśni i funkcji mięśnia dwugłowego uzyskiwana jest przez głowę krótką w wyrostku kruczym. Zerwane ścięgno bicepsa może zostać chirurgicznie złączone przy pomocy specjalnej kotwicy (refiksacja). Tak wygląda leczenie, które jest znacznie prostsze w dolnej części ramienia niż w stawie barkowym. Moja ręka po zerwaniu mięśnia dwugłowego wróciła do pełnej sprawności i jest silniejsza niż wcześniej. Została tylko mała blizna.

Łokieć

W stawie łokciowym doznajemy głównie problemów z przyczepami ścięgien. Potocznie nazywamy je łokciem tenisisty i łokciem golfisty. W języku medycyny mówimy o tendinopatii i tendinosis (czyli zmianach zwyrodnieniowych ścięgna, spowodowanych powtarzającymi się mikrourazami – przyp. tłum.). Są one spowodowane nadmiernym rozciąganiem ścięgien okolicy stawu łokciowego.

Łokieć tenisisty (zapalenie nadkłykcia bocznego) ma swoje źródło w zmienionej chorobowo okolicy przyczepu ścięgien mięśni prostowników nadgarstka do kości nadkłykcia bocznego kości ramiennej. Jest to dość popularna zmiana patologiczna u tenisistów, stąd też wzięła się nazwa.

Ból pojawia się w nadkłykciu, zewnętrznej okolicy łokcia i promieniuje. Łatwo go poczuć. W tym miejscu przymocowane są mięśnie prostowników przedramienia.

Ból w tym miejscu pojawia się w przedramieniu i jest spowodowany rozciągnięciem nadgarstka. Może być on tak silny, że znacząco wpłynie nie tylko na nasz trening, ale też i nasze codzienne życie. Często nie można nawet utrzymać filiżanki kawy lub pracować myszką komputerową. Problemem jest głównie uginanie przedramion ze sztangą. W ćwiczeniu tym nadgarstek jest obrócony na zewnątrz (supinacja) i mięśnie prostowników przedramienia znajdują się w niekorzystnej pozycji do wykonania ruchu przyciągającego. Lepiej jest więc wykonywać to ćwiczenie ze sztangą łamaną. Dzięki temu można uzyskać lepszy, mniej inwazyjny chwyt i maksymalna supinacja przedramienia nie występuje.

Zespół bólowy zwany łokciem golfisty spowodowany jest stanem patologicznym w okolicy mięśnia zginacza łokciowego nadgarstka (nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej). Ból odczuwany jest na środku górnej części ramienia w kierunku stawu łokciowego. Jak już wspomniano, nadkłykieć jest to kostna wyniosłość po stronie bocznej łokcia, którą łatwo wyczuć przez skórę. Ból jest spowodowany ćwiczeniami wykorzystującymi sztangę prostą w pronacji.

Zapalenie przyczepu ścięgnistego (entezopatia)

Objawy zmian zwyrodnieniowych ścięgna tricepsa pojawiają się z tyłu łokcia. Największe problemy są spowodowane przez wyprosty przedramion na triceps, wyciskanie na ławce w wąskim chwycie, wyprosty przedramienia z hantelką nad głowę oraz wyciskanie francuskie. Ból pojawia także w przypadku korzystania ze sztangi prostej oraz w przypadku nieczystego wykonania ruchu z maksymalnym wyprostem w stawie łokciowym w końcowej fazie ruchu. W skrajnych przypadkach dochodzi do zerwania ścięgna tricepsa. Ból w przyczepie ścięgnistym bicepsa w górnej części kości promieniowej spowodowany jest przeciążeniem i zbyt dużym ciężarem. Może dojść nawet do zerwania przyczepu ścięgnistego bicepsa. Ból odczuwany jest w głębi zginaczy stawu łokciowego. W ćwiczeniach bicepsów należy unikać pełnego wyprostu łokcia.

Nadgarstek

Nadgarstek najczęściej ulega zapaleniu pochewki ścięgna mięśnia prostownika i/lub zginacza. Ponadto dochodzi też do wystąpienia objawów przeciążenia, spowodowanego skrajnym przeprostem nadgarstka podczas wyciskania na ławce. Podczas wyciskania na wąsko można doprowadzić do uszkodzenia chrząstki włóknistej trójkątnej.

Zespół cieśni nadgarstka

spowodowany jest przeciążeniem nadgarstka, zapaleniem pochewki ścięgna lub długotrwałym rozciąganiem nadgarstka. Objawy obejmują ból nadgarstka oraz mrowienie palca wskazującego, środkowego oraz serdecznego.

Jak obiecałem, omówiłem ogólnie główne kontuzje górnej połowy ciała, jakie mogą się nam przytrafić. Mam nadzieję, że pomoże to niektórym z Was zauważyć istniejące urazy. To pierwszy krok do podjęcia odpowiednich środków w celu zapobiegania i leczenia. Mimo iż pomoc doświadczonego fizjoterapeuty jest niezastąpiona, to warto opisać uraz tak dokładnie, jak to możliwe.

Do następnego razu.

Andre Niebergall