Likopen – antyoksydant (nie) tylko dla mężczyzn?

26 lipca 2019
194 Wyświetleń

W przyrodzie istnieje wiele związków biologicznie aktywnych o silnych właściwościach przeciwutleniających. Jednym z nich jest likopen – naturalnie występujący w pomidorach, różowych grejpfrutach, dzikiej róży czy też arbuzach składnik pokarmowy z grupy karotenoidów. To jego obecność między innymi wpływa na pomarańczowo-czerwoną barwę produktów. Spośród wymienionych surowców, najlepszym źródłem likopenu są pomidory, a dokładniej produkty otrzymane na ich bazie. Najwięcej likopenu można znaleźć w ketchupie, koncentratach pomidorowych, sokach pomidorowych, sosie pomidorowym czy też zupie pomidorowej. Inne produkty zawierają znikome jego ilości. Z tego też względu, osoby spożywające niewielkie ilości przetworów pomidorowych nie dostarczają likopenu praktyczne wcale.

Czy warto zadbać o odpowiednie spożycie likopenu? Według tego, co mówią wyniki badań naukowych, odpowiedź na to pytanie jest jednoznaczna – oczywiście, że tak!

Likopen jako jeden z najważniejszych „męskich” związków

Likopen jest składnikiem szczególnie zalecanym dla mężczyzn. Dlaczego? Wielokrotnie udowodniono, że ma istotny wpływ na zdrowie prostaty. Początkowo obserwowano, że osoby, które spożywały wysokie ilości pomidorów, cechowały się niższym ryzykiem rozwoju raka prostaty, w porównaniu do osób, których dieta była uboga w te produkty. W przeprowadzonej metaanalizie wykazano, że ryzyko to było niższe nawet o 19%. Dodatkowo stwierdzono, że jeszcze lepszy efekt przeciwnowotworowy można uzyskać, spożywając pomidory przetworzone.

W następstwie tych obserwacji poczyniono kroki mające na celu zidentyfikowanie substancji zawartych w pomidorach, które odpowiadają za wspomniane działanie antynowotworowe. Okazało się, że za hamowanie rozwoju raka prostaty odpowiedzialny jest właśnie likopen.

W 2017 roku, na łamach czasopisma Prostate Cancer and Prostatic Diseases, opublikowano wyniki metaanalizy, z której jednoznacznie wynika, że mężczyźni, którzy dostarczają swojemu organizmowi likopen, cechują się niższym (o 12%) ryzykiem rozwoju raka prostaty. Na wartość tej pracy wpływa dodatkowo fakt, że analizą tą objęto aż 700 000 osób. Można pokusić się o stwierdzenie, że likopen jest jednym z nielicznych składników naszej diety, któremu dowiedziono naukowo działanie przeciwnowotworowe w kontekście raka prostaty.

Nie tylko przeciw rakowi prostaty

Jednakże na tym nie kończą się właściwości antyrakowe likopenu. Nkondjock i wsp. zauważyli, że spożywanie likopenu może być również związane ze zmniejszeniem ryzyka rozwoju raka trzustki (o aż 31%) wśród mężczyzn. W innym badaniu z kolei odnotowano, że osoby charakteryzujące się niskim poziomem likopenu w surowicy krwi są bardziej narażone na występowania raka trzustki.

Istnieją również przesłanki, które wskazują, że likopen może mieć wpływ na hamowanie występowania raka płuc. W przeprowadzonym badaniu ATBC (ang. Alpha-Tocopherol, Beta-Carotene Cancer Prevention), którym objęto ponad 27 000 mężczyzn (palaczy) w wieku 50-69 lat, odnotowano, że osoby, które spożywały wysokie ilości likopenu, miały niższe ryzyko rozwoju raka płuc (o 28%) w porównaniu do uczestników doświadczenia, którzy dostarczali ten związek w niewielkich dawkach. Garcia-Closas i wsp. wykazali z kolei, że wysokie spożycie likopenu może również być związane z niższym ryzykiem występowania raka płuc u kobiet.

W 2013 roku, w czasopiśmie naukowym Medical Hypotheses, zamieszczono opracowanie naukowe, obejmujące analizę 21 badań epidemiologicznych, w którym autorzy stwierdzili, że dostarczanie organizmowi likopenu może skutkować niższym (o 12%) ryzykiem występowania raka żołądka.

Wydaje się, że likopen może być również wartościowy dla kobiet. Wyniki metaanalizy pochodzącej z 2014 roku wykazały, że spożywanie likopenu może być skuteczne w zmniejszaniu ryzyka rozwoju raka jajników.

Podsumowanie

Od dawna wiadomo, że spożywanie warzyw i owoców niesie ze sobą wiele korzyści zdrowotnych. Niektórym konkretnym produktom można przypisać specyficzne właściwości. Tak jest właśnie w przypadku pomidorów (i przetworów pomidorowych), którym udowodniono działanie protekcyjne odnośnie prawidłowego obrazu prostaty. Efekt ten wynika szczególnie z obecności w nich związku bioaktywnego o nazwie likopen. W wielu badaniach naukowych potwierdzono skuteczność tego składnika w hamowaniu rozwoju różnych nowotworów. Wprawdzie likopen nie jest składnikiem niezbędnym do życia, to jak widać, że jego podaż może zwiększyć potencjał prozdrowotny naszej diety.

Bartosz Kulczyński