Ważne: Strona wykorzystuje pliki cookies.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.
Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Cookies".

Nie wyświetlaj więcej tego komunikatu
strona główna
ZDROWIE
CANDIDA - NIEWIDZIALNE ZAGRO¯ENIE cz.1
dr inż. Maria Czernicka
04.07.2017

    Świat, który nas otacza to między innymi bakterie, grzyby, wirusy, pasożyty i inne organizmy żyjące w doskonałej symbiozie z organizmem ludzkim. Bakterie sterują m.in. procesami trawiennymi, poprzez produkcję enzymów odpowiedzialnych za rozkład składników pokarmowych. Grzyby bytują głównie na skórze, w jamie ustnej i jelitach. Zaliczane są również do naturalnej mikroflory miejsc intymnych u kobiet. 

    Najbardziej znanym spośród grzybów jest rodzaj Candida, który obejmuje 150 gatunków, ale tylko 9–12 uznaje się za patogenne dla człowieka. Candida to na ogół nieszkodliwe mikroorganizmy wchodzące w skład flory bakteryjnej jelit, a mimo to bardzo często dochodzi do zakażeń grzybiczych.

    Zazwyczaj zakażenia te mają charakter egzogenny, co oznacza, że przy sprzyjających warunkach środowiska może nastąpić nadmierny rozwój i dominacja grzybów chorobotwórczych nad naturalną mikroflorą przewodu pokarmowego oraz zaburzenie równowagi mechanizmów obronnych organizmu. Niepokojący jest fakt, że zakażenia grzybicze wywołują różnorodne objawy i mylone są często z innymi dolegliwościami [1, 2]

    Budowa i funkcje metaboliczne grzybów 

    Pod względem budowy i spektrum zakażeń grzyby dzielą się na grzyby drożdżopodobne – rosnące w postaci pojedynczych komórek, grzyby pleśniowe – tworzące nitkowatą strukturę, dermatofity – wywołujące zakażenia zrogowaciałych tkanek skóry, włosów czy paznokci oraz grzyby dimorficzne, które mogą występować w postaci zarówno komórki drożdży, jak i grzybni [1]

    Grzyby w przeważającej części są bezwzględnymi tlenowcami, które wykorzystują organiczne źródło węgla w postaci egzogennych substancji odżywczych.

    Potrafią zachować aktywność metaboliczną nawet na ubogim podłożu. 

    Grzyby z rodzaju Candida jako jednokomórkowce najczyściej występują w formie małych, cienkościennych, owalnych komórek zdolnych do wytwarzania strzępek i pseudogrzybni. Cechują ich niebywałe właściwości przystosowawcze i wysoka zdolność do wirulencji [11]

    W organizmie najbardziej rozpowszechnionym grzybiczym patogenem jest gatunek Candida albicans, który posiada 60 podtypów. Na podstawie badań naukowych potwierdzono u Candida albicans obecność 178 antygenów, co może powodować krzyżowe reakcje immunologiczne z antygenami innych drożdżaków, pleśni, a także antygenami ludzkich tkanek [12]. Jeden z podtypów Candida albicans nabył umiejętności rozmnażania się pomiędzy komórkami odpowiedzialnymi za procesy odpornościowe, a nawet wykształcił mechanizmy pozwalające je niszczyć [3]. Szczególne przypadki wirulencji podtypów Candida to aktywność enzymatyczna (produkcja proteaz i fosfolipaz), zmienność budowy morfologicznej, właściwości hydrofobowe i zdolność do adhezji, dzięki czemu mogą przytwierdzać się do błon śluzowych jelit, co osłabia skuteczność wielu terapii farmakologicznych [2]. Są one zdolne do redukcji własnego metabolizmu w przypadku braku składników pokarmowych, głównie cukru, i wznowienia aktywności w korzystnych warunkach środowiska (wzrost stężenia cukru), namnażając się niemal błyskawicznie. W przypadku niedoboru substancji odżywczych w jelitach grzyby Candida nabyły zdolność pozyskiwania go bezpośrednio z układu krwionośnego, powodując przy tym uszkodzenia ścian komórkowych śluzówki jelit [5]

    Statystyka zakażeń grzybiczych 

    Mechanizmy obronne organizmu ludzkiego regulowane czynnikami komórkowymi i hormonalnymi oraz naturalne bariery mechaniczne zapewniają wysoki stopień odporności na zakażenia grzybicze u ludzi. Mimo to w ostatnich latach zanotowano wzrost zakażeń Candida albicans.

    Zakażenia grzybicze charakteryzuje mnogość i mała specyficzność objawów, a nieleczone mogą przejść w formę przewlekłą i stać się przyczyną wielu stanów chorobowych. 

    Rocznie rejestruje się kilkaset przypadków, z czego tylko kilkadziesiąt wymaga hospitalizacji[5]. W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat grzyby z rodzaju Candida stały się jednymi z poważniejszych patogenów zdolnych do wywoływania zarówno powierzchownych infekcji, jak i głębokich zakażeń u ludzi. Wśród najczęstszych zakażeń grzybiczych odnotowuje się powierzchniowe infekcje błon śluzowych przewodu pokarmowego i głębokie układowe zakażenia [2]. Dodatkowy problem kliniczny i epidemiologiczny stanowią  lekooporne szczepy Candida  [6]

    W Stanach Zjednoczonych kandydoza stanowi czwartą pod względem częstości występowania przyczynę szpitalnych zakażeń krwi, a śmiertelność przypadków wynosi ok. 25%. W Europie grzyby z rodzaju Candida są ósmym pod względem częstotliwości patogenem hodowanym w krwi, a dominatem gatunkowym jest Candida albicans odpowiedzialny za 60–80% zakażeń [10]

    W Polsce, jak wynika z badań Państwowej Inspekcji Sanitarnej na temat zarażeń grzybami, w 2005 roku współczynnik zapadalności dla Polski wyniósł 14,4, a w 2008 roku - 19,4 na 100 000. W latach 2005-2008 zaobserwowano znaczny wzrost liczby zgłoszonych przypadków w województwach: opolskim, mazowieckim i wielkopolskim. Spadek liczby zgłoszeń zanotowano w województwach: kujawsko-pomorskim, lubuskim, podlaskim, świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim; natomiast w województwach: dolnośląskim, lubelskim, łódzkim, podkarpackim i zachodniopomorskim liczba zgłoszonych zachorowań była niska i nie przekraczała 100 w roku [7]

    Candida albicans - grupy ryzyka i przyczyny zakażeń grzybiczych 

    Mechanizmem obronnym grzybów jest produkcja mykotoksyn, czyli specyficznych trucizn, których zadaniem jest osłabienie działania mechanizmów obronnych w organizmie człowieka. Obecność mykotoksyn należy zakładać we wszystkich produktach spożywczych dotkniętych pleśnią wynikającą z ich zepsucia. Po spożyciu tychże produktów mykotoksyny za pośrednictwem krwi i limfy trafiają do organizmu ludzkiego i mogą być przyczyną rozwoju choroby grzybiczej. Zdaniem lekarzy przyczyną infekcji grzybiczej narządów płciowych mogą być nawet zwykłe drożdże piekarskie lub produkty otrzymane na bazie drożdży [3]. Zakażenia grzybicze u każdego człowieka mogą wywoływać indywidualne reakcje organizmu, przez co trudno o sformułowanie jednoznacznych symptomów chorobowych. Współistnienie choroby grzybiczej należy zatem podejrzewać przy wszystkich schorzeniach przewlekłych.  

    Candida albicans należy do drobnoustrojów oportunistycznych, czyli mikroorganizmów powodujących zakażenia u osób z obniżoną odpornością. Do grupy wysokiego ryzyka zakażeń należą pacjenci z chorobami nowotworowymi, poddawani chemioterapii i radioterapii. Do zakażeń Candida albicans często dochodzi w przypadku nabytego zespołu upośledzenia odporności (AIDS). Wysokie ryzyko występuje u noworodków, zwłaszcza wcześniaków i osób starszych, a także osób o przewlekłym niedożywieniu. Na wystąpienie zakażeń grzybiczych narażeni są pacjenci Oddziałów Intensywnej Terapii, a najwyższe ryzyko układowych zakażeń grzybiczych o wysokiej śmiertelności (ok. 80%) stanowią osoby po przeszczepach narządów ok. 21 – 57%. Drożdżaki Candida wywołują zakażenia o bardzo szerokim spektrum działania. Najczęstszą drogą inwazji grzybiczych jest błona śluzowa przewodu pokarmowego i dróg oddechowych. Uszkodzenia ciągłości i funkcji błon śluzowych mogą być następstwem procesu zapalnego, toksycznego działania leków, zabiegów chirurgicznych, oparzeń. Zakażenia grzybicze wzmagają uszkodzenia i zaburzenia funkcji narządów wewnętrznych przy cukrzycy, niewydolności nerek lub wątroby [10]

    Najpopularniejszą przyczyną zakażeń Candida jest długotrwała antybiotykoterapia, która powoduje zniszczenie naturalnej flory bakteryjnej i dominację kolonizacji grzybiczych, a następnie szerzenie się zakażeń za pośrednictwem krwi do innych narządów i tkanek [10]. Najczęstszym obszarem kolonizacji Candida jest przewód pokarmowy. Pierwszy przypadek kandydozy przewodu pokarmowego został opisany w 1937 roku [9]. Już w tamtych latach powodem rozwoju grzybic układu pokarmowego była osłabiona odporność wynikająca ze stosowania streptomycyny i penicyliny. W obecnych czasach, biorąc pod uwagę powszechność stosowania antybiotyków o szerokim spektrum działania, częstotliwość zapadania na kandydozę układu pokarmowego jest kilkanaście razy wyższa. Jak wynika z danych literaturowych, w Polsce 2,5% osób codziennie zażywa antybiotyki, a w okresie zimowym nawet 10% mieszkańców, co stawia Polskę w pierwszej dziesiątce krajów europejskich pod względem ilościowego spożycia antybiotyków na jednego mieszkańca [8]. 

    Zakażenia grzybicze układu pokarmowego wskaźnikiem stylu życia  

    W zdrowym organizmie o prawidłowej mikroflorze zakażenia grzybicze nie są możliwe. Najczęstszą przyczyną inwazji Candida jest obniżenie odporności, której zakres jest indywidualny dla każdego człowieka.

    Osłabienie lub utrata odporności może wynikać ze stylu życia, a najważniejszy czynnik to złe odżywianie, które może prowadzić do zatrucia jelit i dominacji mikroflory szkodliwej. Niedobór witamin i składników mineralnych w diecie, niska zawartość włókna pokarmowego, częste spożywanie przekąsek o wysokiej zawartości białej mąki, cukrów prostych i tłuszczów nasyconych - to czynniki sprzyjające rozwojowi niepożądanych drobnoustrojów w przewodzie pokarmowym, które zaburzają metabolizm i prowadzą do obniżenia odporności. Spadek odporności następuje również w sytuacjach silnego i długotrwałego stresu oraz obciążeń emocjonalnych. Szybki tryb życia, wymagający rytm pracy, brak odpoczynku, nieregularny sen, przewlekły dyskomfort psychiczny, wytężona praca fizyczna i umysłowa prowadzą nie tylko do skrajnego wyczerpana, ale osłabiają także wydajność układu odpornościowego. W takich przypadkach wyraźnie wzrasta ryzyko wystąpienia kandydozy przewodu pokarmowego. Niepokojące są także czynniki środowiskowe, takie jak obecność metali ciężkich, substancji toksycznych, środków ochrony roślin w żywności, zanieczyszczenia z powietrza, które także powodują spadek odporności [3]. Przyczyną zakażeń grzybiczych mogą być również silne leki przeciwtrądzikowe o działaniu antybakteryjnym oraz farmaceutyki zawierające kortyzon lub jego pochodne, które  powodują fizjologiczną zmianę skóry i błony śluzowej. W przypadku kobiet terapie antykoncepcyjne powodują zaburzenia w równowadze hormonalnej organizmu, przekształcając fikcyjnie stan fizjologiczny kobiety, upodabniając go do ciąży. W wyniku tych zmian dochodzi do nagromadzenia w komórkach glikogenu, który może być doskonałą pożywką dla grzybów z rodzaju Candida [11]

    W medycynie bardzo często bagatelizowano zagadnienie grzybic układu pokarmowego, nie biorąc pod uwagę wpływu stosowanych terapii farmakologicznych na układ odpornościowy pacjentów. W zależności od stopnia rozwoju zakażenia i jego lokalizacji z przewodzie pokarmowym kandydoza należy do chorób o bardzo złożonych symptomach. Typowa dla zakażenia grzybiczego różnorodność objawowa spowodowana jest bardzo szybkim namnażaniem i rozprzestrzenianiem szkodliwej mikroflory w organizmie. W środowisku lekarskim zarówno diagnostyka, jak i leczenie kandydozy stanowią poważny problem ze względu na destrukcyjny charakter stosowanych terapii. Uświadomienie społeczeństwa o przyczynach zakażeń grzybiczych oraz czynnikach zwiększających ryzyko wystąpienia inwazji szkodliwych drobnoustrojów może ustrzec przed chorobą.  

    Uważnych Czytelników już teraz zapraszamy na kolejną część tego artykułu. A w niej: 

    ·         rozpoznanie zakażeń grzybicznych – różnorodność objawów, 

    ·         diagnostyka medyczna kandydozy układu pokarmowego, 

    ·         leczenie kandydozy – błędne koło w terapii farmakologicznej, 

    ·         dieta i samokontrola. 

    Bibliografia:

    1.        Kayser F. H., 2009. Mikrobiologia Lekarska, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa, 319–327.

    2.        Rogalski P., 2010. Kandydoza układu pokarmowego – fakty i mity. Gastroenterologia Kliniczna, 2, 3, 87–97.

    3.        Mayr P., Stossier H., 2010. Dieta antygrzynicza. Smaczne żywienie w profilaktyce i leczeniu chorób grzybiczych. Wydawnictwo KDC Klub dla Ciebie,Warszawa, 10–17.

    4.        Leman J., 2003. Biotechnologiczne przetwarzanie produktów ubocznych przemysłu rolno – spożywczego. W: Bednarski W. Reps A., Biotechnologia żywności. Wydawnictwo PWN,Warszawa, 408–443.

    5.        Mizeski W., 2009. Zarazki, których należy unikać. Wydawnictwo Adamantan, Warszawa, 142–144.

    6.        Kalinowska K., Kudła A., Baran E., 2010. Anidulafungina w leczeniu kandydoz. Mikologia Lekarska, 17, 4, 236–239.

    7.        Mamos A. R., Kuszewski K., 2009. Zakażenia grzybami na terenie Polski w świetle danych Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przegląd Epidemiologiczny, 6, 4, 525–530.

    8.        Kostecka M., 2011. Kandydoza układu pokarmowego u osób leczonych antybiotykami – praktyczne stosowanie suplementów diety. Mikologia Lekarska, 18, 1, 11–14.

    9.        Bogen E., Kassel J., 1937. Monilial meningitis. Archives of Pathology & Laboratory Medicine, 223, 909.

    10.     Seferyńska I. Pałynyczko A., Warzocha K., 2005. Układowe zakażenia grzybicze: etiologia, rozpoznanie i nowe metody lecznicze. Acta Haematologica Polonica, 18, 1, 45 – 54.

    11.     Markus H. H., Finck H., 2009. Drożdżyca Candida atakuje, Oficyna Wydawnicza Interspar. Warszawa. 5–25.

     


    23 Podziel się:
     
    Drukuj

    Aby dodawać komentarze musisz być zalogowany.
    zaloguj się   › zarejestruj się
    ZAMÓW TERAZ
    Prenumerata_45PB On-line 45

    WYDARZENIA

    Ladies
    NAJNOWSZE VIDEO
    zobacz więcej

    NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKU£Y

    CZYTANE
    OCENIANE
    PRZESYŁANE

    ZADAJ PYTANIE

    Być może odpowiedź znajdziesz w magazynie Perfect Body!
    Aby zadać pytanie musisz być zalogowany.
    zaloguj się   › zarejestruj się

    ANKIETA

    Wybierz najlepsze hasło dla magazynu Perfect Body:
    Perfect Body - encyklopedia dobrej sylwetki
    Perfekcyjnie napisany, dla każdego zrozumiały Perfect Body, doskonały
    Perfect Body - drogowskaz prawdziwego mężczyzny
    Perfect Body, czasopismo każdego sportowca
    Uwaga silny magazyn dla ludzi aktywnych - Perfect Body: Nie otwierać bez konsultacji ze specjalistą.
      wyniki

    NEWSLETTER

    podaj swój e-mail:

    TAGI

    anabolizm mięśnie BCAA HMB HST IGF-1 MAPK/ERK MMA aminokwasy anabolik anabolizm antykatabolik astaksantyna beta karoten białko dieta hipertrofia karotenoidy ksenoestrogeny leucyna mTOR mięśnie mózg policja pompki ramiona regeneracja seks sen sex siła suplementy testosteron tkanka tłuszczowa trening warzywa witamina A wojsko węglowodany


    © Nutrifarm Sp. z o.o.
    All Rights Reserved
    PODSTAWOWE LINKI

    Trening
    Dieta I Suplementacja
    Zdrowie
    Ert
    Kuchnia
    Sex
    WYDAWNICTWO

    Kontakt
    Prenumerata
    Wydarzenia
    Nota prawna
    Polityka Cookies
    TWOJE KONTO

    Zaloguj się
    Zarejestruj
    Przypomnij hasło
    DOŁĄCZ DO NAS

     Facebook
     Twitter
     Youtube

    Do góry ˆ