Tauryna – „byczy” aminokwas

10 kwietnia 2019
378 Wyświetleń

Tauryna, inaczej kwas 2-aminoetanosulfonowy, to aminokwas siarkowy, występujący w organizmie głównie w wolnej postaci, ponieważ rzadko tworzy wiązania peptydowe. Konsekwencją tego jest fakt, że nie wchodzi w skład białek i nie buduje naszych mięśni. Tauryna jest obecna w wielu tkankach organizmu, m.in. w mózgu, siatkówce oka, wątrobie, mięśniach czy też płytkach krwi. Jest ona szczególnie popularna wśród osób aktywnych fizycznie i wykonujących wytężoną pracę umysłową. Tauryna wchodzi w skład wielu suplementów diety i napojów energetyzujących.

Możliwe korzyści stosowania tauryny przez osoby aktywne fizycznie

Badania na zwierzętach i z udziałem ludzi wykazały, że suplementacja tauryną przez kilka tygodni zapobiega wzrostowi stresu oksydacyjnego i uszkodzeniom mięśni, wywołanym ćwiczeniami. Można więc z pewną dozą ostrożności stwierdzić, że tauryna wykazuje działanie antykataboliczne.

Wyniki najnowszej metaanalizy pochodzącej z 2018 roku pokazały również, że suplementacja tauryną przyczynia się do poprawy wytrzymałości. Pod jej wpływem wzrastają także osiągi siłowe. Dowiodło tego doświadczenie, w którym badacze podawali doświadczonym ciężarowcom na godzinę przed testem siłowym – obejmującym rozgrzewkę oraz jedno powtórzenie z maksymalnym obciążeniem i jedną serię z obciążeniem 70% po 5-minutowej przerwie – albo bezcukrowy napój taurynowo-kofeinowy (2 g tauryny, 160 mg kofeiny), albo bezcukrowy napój kofeinowy (160 mg kofeiny), albo napój pozbawiony cukru i składników aktywnych jako placebo. W porównaniu z grupą placebo, zawodnicy z grupy kofeinowej podnieśli średnio o 0.8 kg więcej w powtórzeniu z maksymalnym obciążeniem i więcej o 22.68 kg w serii z obciążeniem 70%, podczas, gdy zawodnicy z grupy taurynowo-kofeinowej więcej o – odpowiednio – 1.06 i 31.62 kg.

Zespół japońskich naukowców zauważył z kolei, że łączne podawanie aminokwasów rozgałęzionych (BCAA) w ilości 3,2 g i tauryny w dawce 2,0 g, trzy razy dziennie przez dwa tygodnie przed wysiłkiem fizycznym i 3 dni po nim, może być skuteczną strategią żywieniową dla złagodzenia opóźnionej bolesności mięśni (DOMS) i ich uszkodzenia.

Tauryna, a gospodarka węglowodanowa

Stwierdzono, że tauryna odgrywa znaczącą rolę w metabolizmie węglowodanów i tym samym może być pomocna u osób mających problemy z gospodarką cukrową – czy to w stanach przedcukrzycowych, czy w cukrzycy.

Wykazano, że tauryna kontroluje homeostazę glukozy poprzez dwa mechanizmy:

– regulację ekspresji genów związanych z wydzielaniem insuliny stymulowanym glukozą,

– zwiększenie wrażliwości tkanek obwodowych na insulinę.

Doświadczenie przeprowadzone na szczurach dowiodło, że tauryna zwiększa syntezę glikogenu, a także nasila glikolizę i wychwyt glukozy w wątrobie i sercu badanych zwierząt. Co więcej, stwierdzono, że aminokwas ten może wpływać inhibitująco (hamująco) na wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego, gdyż blokuje on aktywność zależnego od sodu transportera glukozy (SGLT-1).

Inne właściwości tauryny

Dane z literatury podkreślają ochronną rolę tauryny w stosunku do siatkówki oka. Sugeruje się, że związek ten chroni siatkówkę przed stresem oksydacyjnym, wywołanym promieniowaniem świetlnym. Ponadto wyniki badań podają, że tauryna bierze udział w różnicowaniu się komórek siatkówki.

Taurynie przypisuje się również funkcję neurotransmitera i neuromodulatora. Wysoka zawartość tego aminokwasu w korze mózgowej, hipokampie, móżdżku i podwzgórzu wydaje się potwierdzać te przypuszczenia. Tauryna, będąc neuroprzekaźnikiem w układzie GABA-ergicznym, może mieć niewielkie działanie uspokajające w sytuacji narażenia na stres. Ponadto uważa się, że aminokwas ten ma działanie neuroprotekcyjne.

Dodatkowo tauryna wykazuje właściwości natriuretyczne i diuretyczne, czyli wzmaga wydalanie sodu i moczu.

Tauryna jest również silnym przeciwutleniaczem zdolnym do łączenia się z silnymi utleniaczami, głównie kwasem podchlorawym, tworząc z nim związki, które są mniej reaktywne od wspomnianego kwasu (monochloraminę tauryny oraz dwuchloroaminę tauryny).

W badaniach in vitro potwierdzono właściwości przeciwzapalne tauryny. Dodatek tego aminokwasu powoduje inhibicję uwalniania czynników prozapalnych, takich jak: prostaglandyna E2 (PGE2), czynnik martwicy nowotworu (TNF-α) i interleukina 6 (IL-6).

Źródła i zapotrzebowanie na taurynę

Najwyższe ilości tauryny można znaleźć w produktach pochodzenia zwierzęcego. Występuje ona głównie w skorupiakach, ostrygach, rybach (tuńczyk) i w podrobach (wątroba drobiowa, wieprzowa, wołowa). Produkty roślinne są ubogie w taurynę, dlatego też zwykle u wegetarian widoczne są niskie stężenia tego aminokwasu we krwi. Warto nadmienić, że organizm człowieka jest zdolny do syntezy tauryny na poziomie ok. 50-125 mg/dzień. Jednakże potrzebuje do tego takich składników, jak: metionina, cysteina i witamina B6. Proces ten zachodzi głównie w mózgu i wątrobie. Jednakże uważa się, że endogenna produkcja tauryny jest niewystarczająca, aby pokryć podstawowe zapotrzebowanie organizmu, szczególnie osoby aktywnej fizycznie.

Przyjmuje się, że optymalna dzienna dawka tauryny to ok. 1-2 g. Jednocześnie nie zaleca się spożywać jej więcej niż 3 g/dzień.

Skutki niedoboru tauryny

Wydaje się, że niedobór tauryny występuje stosunkowo rzadko u ludzi. Jednakże długotrwałe, niskie jej spożycie może być przyczyną wystąpienia wielu różnych dysfunkcji, w tym m.in.: opóźnienia wzrostu i rozwoju, zaburzeń sercowo-naczyniowych i czynności wątroby, czy też nieprawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego.

Jako ciekawostkę warto zaznaczyć, że stosowanie diety bogatobiałkowej prowadzi do wzmożonego wydalania tauryny z organizmu. Z tego też względu osoby spożywające wysokobiałkowe produkty mogą być narażone na jej niedobór. Również nadmierne spożycie beta-alaniny może prowadzić do niedoboru tauryny, gdyż konkuruje z nią o te same transportery.

Podsumowanie

Tauryna jest aminokwasem, który co prawda nie wpływa bezpośrednio na budowę białek, a mimo to posiada szereg korzystnych dla zdrowia i formy właściwości. Wydaje się, że odpowiednio zbilansowana dieta powinna dostarczyć jej wystarczających ilości. Jednakże osoby aktywne fizycznie, chcące zwiększyć podaż tauryny i wypróbować jej działanie w większych ilościach, mogą sięgnąć po dostępne na rynku preparaty. Zadziałają one między innymi przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie oraz polepszą wydajność w trakcie wysiłku wytrzymałościowego i siłowego.