Stosujesz kreatynę? Dodaj też kwas alfa-liponowy!

4 kwietnia 2019
262 Wyświetleń

Kwas alfa-liponowy (nazywany inaczej kwasem tiooktanowym) to naturalny składnik występujący zarówno w roślinach, jak i organizmach zwierzęcych. Powstaje on w mitochondriach z udziałem kwasu oktanowego i aminokwasu – cysteiny. Początkowo uważano go za witaminę, lecz w toku dalszych badań zaobserwowano, że organizm ludzki jest zdolny do jego syntetyzowania.

Właściwości zdrowotne kwasu alfa-liponowego

Związkowi temu przypisuje się szerokie właściwości zdrowotne. Kwas alfa-liponowy uznawany jest za silny przeciwutleniacz, związek detoksykujący, czy też środek o działaniu przeciwcukrzycowym. Niejednokrotnie wykorzystywano go w celu poprawy zaburzeń sercowo-naczyniowych, związanych ze starzeniem się, czy też w zaburzeniach poznawczych i dysfunkcjach nerwowo-mięśniowych. Kwas alfa-liponowy uznano też za modulatora różnych szlaków sygnalizacji zapalnej. A czy sportowcy mogą wykorzystać go w jakiś szczególny sposób?

Wpływ kwasu alfa-liponowego na gospodarkę węglowodanową i lipidową

Jedną z ważniejszych funkcji, którą wymienia się w kontekście kwasu alfa-liponowego, jest jego korzystny wpływ na poziom glukozy i cholesterolu we krwi. Najnowsze opracowanie naukowe, pochodzące z 2018 roku i obejmujące wyniki wielu badań, pokazało, że spożywanie kwasu alfa-liponowego wiąże się z obniżeniem stężenia glukozy we krwi na czczo oraz insuliny. Co więcej, stwierdzono, że osoby przyjmujące kwas alfa-liponowy cechowały się obniżeniem wartości hemoglobiny glikowanej (A1c) i wskaźnika insulinooporności (HOMA-IR). W tej samej publikacji udowodniono, że przyjmowanie kwasu alfa-liponowego może prowadzić do obniżenia poziomu triglicerydów, cholesterolu całkowitego i cholesterolu LDL. W związku z powyższym, związek ten może być skuteczną pomocą w walce z podwyższonym stężeniem glukozy lub cholesterolu we krwi.

Właściwości immunomodulujące i neuroprotekcyjne

Na łamach czasopisma Nutrition & Metabolism opublikowano analizę 18 badań naukowych, w której potwierdzono działanie przeciwzapalne kwasu alfa-liponowego. Autorzy publikacji wykazali, że spożycie tego związków może wiązać się z obniżeniem stężenia cząsteczek prozapalnych, takich jak białko C-reaktywne (CRP), interleukina 6 (IL-6) i czynnik martwicy nowotworu alfa (TNF-alfa) u osób z zespołem metabolicznym.

W przeprowadzonych badaniach na szczurach ze stwardnieniem rozsianym zauważono, że podawanie kwasu alfa-liponowego hamuje demielinację, czyli utratę otoczki mielinowej, chroniącej komórki nerwowe, która jest przyczyną tego schorzenia. Takie działanie może wynikać z hamującego wpływu kwasu alfa-liponowego na wydzielanie cytokin prozapalnych – interleukiny 4 (IL-4) i interferonu gamma (INF- γ), a także zmniejszenia migracji limfocytów T i makrofagów do ośrodkowego układu nerwowego. Innymi słowy – kwas alfa-liponowy to niezły oręż w walce z procesami zapalnymi i zaburzeniami funkcjonowania układu odpornościowego.

Kwas alfa-liponowy jako silny antyoksydant

Jak wcześniej wspomniano, kwas alfa-liponowy jest skutecznym związkiem o działaniu przeciwutleniającym (antyoksydantem). Ma on zdolność do „zmiatania” reaktywnych form tlenu, np. rodników hydroksylowych, nadtlenku wodoru, czy też tlenu singletowego – cząsteczek m.in. przyspieszających starzenie się organizmu. Dodatkowo regeneruje on „zużyte” w walce z wolnymi rodnikami witaminę C i witaminę E. Kwas alfa-liponowy wykazuje też właściwości chelatujące jony metali, np. miedzi, ołowiu, cynku, manganu, żelaza, czyli sprawia, że pożyteczne pierwiastki stają się lepiej przyswajalne, a szkodliwe mniej toksyczne dla organizmu.

Badania na zwierzętach pokazały też, że spożywanie kwasu alfa-liponowego powoduje zwiększenie enzymów przeciwutleniających, obecnych we krwi, takich jak: dysmutaza ponadtlenkowa (SOD), glutation (GSH) i katalaza (CAT). A to oznacza, że zwiększają się możliwości antyoksydacyjne organizmu.

Kwas liponowy, a transport kreatyny do mięśni

W doświadczeniach na zwierzętach stwierdzono, że kwas alfa-liponowy zwiększa wychwyt glukozy do mięśni szkieletowych. Jednocześnie niejednokrotnie wykazano, że jednoczesne spożywanie węglowodanów wraz z kreatyną zwiększa jej absorpcję przez mięśnie. W związku z powyższym postawiono sobie pytanie, czy kwas alfa-liponowy może wpływać na transport kreatyny do mięśni. Badania przeprowadzone na niewielkiej grupie uczestników pokazały, że łączne podawanie kreatyny (20 g/dzień) z kwasem alfa-liponowym (1000 mg/dzień) spowodowało wzrost zawartości kreatyny w mięśniach. Efekt ten był bardziej wyraźny, niż w przypadku spożywania samej kreatyny.

Należy również dodać, że w badaniach na komórkach mięśniowych kwas alfa-liponowy aktywował szlak sygnalizacyjny kinazy mTOR odpowiedzialny za hipertrofię mięśni, a w badaniach na myszach obniżał masę tłuszczową i zwiększał masę mięśniową gryzoni.

Źródła kwasu alfa-liponowego

Jednym z nich jest nasz organizm, bo to właśnie w nim, a dokładniej w wątrobie, dochodzi do produkcji pewnych ilości kwasu alfa-liponowego. Każdy z nas dostarcza go również z pożywienia, bo występuje on zarówno w produktach roślinnych (szpinak, brokuły, groszek zielony, brukselka, pomidor, otręby ryżowe), jak i pochodzenia zwierzęcego – głównie są to podroby wołowe, wieprzowe, jagnięce (wątroba, serce, nerki). Kwas alfa-liponowy wchodzi również w skład wielu preparatów i suplementów diety.

Podsumowanie

Kwasowi alfa-liponowemu udowodniono szerokie właściwości prozdrowotne. Może być on cennym składnikiem w walce z podwyższonym cukrem we krwi, czy też hiperlipidemią. Wzmacnia nasz układ antyoksydacyjny i działa przeciwzapalnie oraz neuroprotekcyjnie. Ze względu na jego korzystny wpływ na transport kreatyny oraz redukcję tłuszczu i hipertrofię mięśni, ma zastosowanie również wśród sportowców – wystarczy dodatek 1000 mg tego produktu dziennie, szczególnie w przypadku jednoczesnej suplementacji kreatyną.

Bartosz Kulczyński