Selen – w chorobie Hashimoto i nie tylko

22 czerwca 2019
171 Wyświetleń

Selen jest jednym z tych składników mineralnych, o których niewiele się mówi i niewiele się wie. Dużo łatwiej wskazać na co wpływa magnez, potas czy też wapń. Nie zmienia to faktu, że jest on bardzo cennym dla naszego zdrowia składnikiem. Jednakże nie od zawsze uznawano ten związek za korzystny. Początkowo twierdzono, że jest on toksyczny. Dopiero w późniejszych latach opinia o nim się zmieniła; gdy dowiedziono jego właściwości prozdrowotnych. A jakich?

Właściwości zależne od formy

Selen występuje w postaci różnych form chemicznych. Wymienia się przede wszystkim: selenometioninę, selenocysteinę, selenin sodu i selenian sodu. Wszystkie te postaci selenu charakteryzują się wysoką biodostępnością (przyswajalnością). Jednakże w opinii wielu autorów prac naukowych najlepszą formą jest selenometionina, która w stosunkowo niskim stopniu jest usuwana z ustroju.

Źródłem selenu w naszej diecie są przede wszystkim produkty wysokobiałkowe. Można go znaleźć m.in. w rybach (np. tuńczyku, łososiu, śledziu, dorszu), podrobach i jajach. Jednakże produktem zawierającym jego bardzo wysokie ilości są orzechy brazylijskie. Niestety stosunkowo niewiele produktów charakteryzuje się jego znaczącą zawartością. Z tego też względu wiele osób cierpi na niedobory selenu. W niektórych krajach nawet co druga osoba może spożywać niewystarczające ilości tego składnika.

Dlaczego tak ważne jest, aby zadbać o dostarczenie odpowiedniej dawki selenu naszemu organizmowi?

Selen jest składnikiem niezbędnym do właściwego funkcjonowania tarczycy. To właśnie ten narząd zawiera największe ilości selenu, spośród wszystkich innych organów w ustroju człowieka. Selen uczestniczy w aktywowaniu tyroksyny do trójjodotyroniny, będącej ważnym hormonem. Spożywanie odpowiednich ilości selenu może mieć wpływ na obniżenie ryzyka wystąpienia chorób tarczycy.

W przeprowadzonych badaniach niejednokrotnie wykazano, że spożywanie wysokich ilości selenu oraz jego wysoki poziom w organizmie mogą obniżać ryzyko rozwoju m.in. raka prostaty, jelita grubego, żołądka i płuc.

Selen może również wpływać korzystnie na płodność u mężczyzn. W wielu publikacjach naukowych wskazuje się, że dostarczanie odpowiednich ilości selenu wiąże się ze zwiększeniem liczby plemników w ejakulacie, a także z poprawą ich ruchliwości. Warto nadmienić, że lepsze efekty uzyskać można suplementując selen razem z cynkiem i witaminą E.

Na podstawie przeprowadzonej metaanalizy, obejmującej 13 badań obserwacyjnych, jednoznacznie dowiedziono, że suplementacja selenem znacznie zmniejsza częstość występowania stanu przedrzucawkowego. Z tego też względu warto zadbać o odpowiednie spożycie tego składnika przez kobiety ciężarne.

Selenowi przypisuje się właściwości antyoksydacyjne i dlatego też związek ten przyczynia się do ochrony organizmu przed szkodliwym działaniem wolnych rodników.

Omawiając znaczenie selenu dla naszego zdrowia warto też wspomnieć o skutkach jego niedostatecznych ilości w organizmie. Głębokie i przedłużające się niedobory selenu mogą skutkować niedoczynnością tarczycy i obniżoną płodnością u mężczyzn. Co więcej, zbyt niskie spożywanie produktów będących źródłem selenu może prowadzić w skrajnych przypadkach do rozwoju wad cewy nerwowej wśród noworodków, a także zwiększać ryzyko rozwoju raka prostaty, płuc i wątroby. Ponadto w przebiegu deficytu selenu w ustroju może rozwinąć się choroba Kashin-Beck, która charakteryzuje się m.in. deformacją stawów i opóźnieniem wzrostu.

Z drugiej strony należy nadmienić, że zbyt wysoka podaż selenu może wywołać zatrucie nazywane selenozą. W jego przebiegu obserwuje się np. wypadanie włosów, kruchość i przebarwienia paznokci, czy też ciągłe uczucie zmęczenia. Przedawkowanie selenu może negatywne wpłynąć też na gospodarkę lipidową i węglowodanową, przyczyniając się do podwyższonego poziomu cholesterolu we krwi i rozwoju cukrzycy.

Podsumowanie

Selen wydaje się być nieco zapomnianym składnikiem mineralnym. I niesłusznie, gdyż, jak przedstawiono w niniejszym artykule, cechuje się szerokimi właściwościami zdrowotnymi, a jego niedobór może być przyczyną wielu poważnych dolegliwości. Według zaleceń osoby dorosłe powinny spożywać ok. 55 µg selenu dziennie. Warto jednak rozważyć zwiększenie ilości spożywanego selenu, ponieważ w wielu przeprowadzonych badaniach naukowych stwierdzono jego skuteczność na poziomie 100-200 µg/dzień. Jednocześnie, aby zapobiec skutkom nadmiaru, nie powinno przekraczać się dziennej dawki selenu w wysokości 400 µg.

Bartosz Kulczyński