Koenzym Q10 – źródło młodości i formy

2 kwietnia 2019
40 Wyświetleń

Koenzym Q10, nazywany również ubichinonem, jest rozpuszczalnym w tłuszczach związkiem witamino-podobnym. Został odkryty w mitochondriach mięśnia sercowego bydła w 1957 roku. Występuje on w całym organizmie, natomiast jego największe stężenia obserwowane są w takich organach, jak: mięśnie, śledziona, trzustka, serce, wątroba, nerki i mózg.

Funkcje i właściwości zdrowotne koenzymu Q10

Podstawowym zadaniem koenzymu Q10 jest pośredniczenie w systemie transportu elektronów w mitochondriach – „elektrowniach” komórkowych organizmu. Ubichinon jest niezbędny do produkcji wysokoenergetycznych cząsteczek ATP – czyli nośnika energii w organizmie.

Ubichinon jest obecny we wszystkich błonach komórkowych i pełni w organizmie również funkcję przeciwutleniacza, którego ilość i efektywność przewyższa inne obecne związki wykazujące działanie przeciwutleniające. Chroni DNA przed uszkodzeniami oksydacyjnymi, wywołanymi działaniem wolnych rodników, a także wykazuje zdolność do regeneracji innych przeciwutleniaczy, takich jak tokoferol lub kwas askorbinowy (witamina C), oraz zapobiega utlenianiu lipidów zlokalizowanych w błonie wewnętrznej mitochondriom.

Sugeruje się również, że ubichinol (zredukowana forma ubichinonu), uczestniczy w zmiataniu wolnych rodników powstających w wyniku metabolizmu niektórych ksenobiotyków (np. antybiotyków antrycyklinowych).

Jak dowiedziono, podawanie koenzymu Q10 w ilości 120 mg/dzień pacjentom z nadciśnieniem tętniczym przez 8 tygodni przyczyniło się do obniżenia skurczowego ciśnienia krwi (średnio o 12 mm Hg) oraz rozkurczowego ciśnienia krwi (średnio o 6 mmHg). Przeprowadzona również metaanaliza wskazała na właściwości hipotensyjne koenzymu Q10. Wykazano, że jego spożywanie przez osoby z nadciśnieniem tętniczym powoduje spadek skurczowego (o 17 mmHg) oraz rozkurczowego ciśnienia krwi (o 10 mmHg).

Koenzym Q10 dla sportowców

Koenzym Q10 może mieć również zastosowanie u osób aktywnych fizycznie. W przeprowadzonych badaniach wykazano, że regularna suplementacja koenzymem Q10 powodowała wydłużenie czasu kontynuowania wysiłku do wyczerpania, co świadczy o korzystnym jego wpływie na wydolność organizmu.

Doświadczenie wykonane z udziałem niemieckich olimpijczyków pokazało z kolei, że dzienne spożycie ubichinolu na poziomie 300 mg przez 6 tygodni spowodowało poprawę wydolności fizycznej, mierzonej wzrostem mocy maksymalnej.

W oparciu o wyniki uzyskane w badaniu, w którym podawano biegaczom koenzym Q10 w dawce 5 mg/kg masy ciała/dzień przez 14 dni, stwierdzono, że suplementacja tym preparatem jest skuteczna w zmniejszaniu stresu oksydacyjnego i stanu zapalnego organizmu, wywołanych wysiłkiem fizycznym.

Wykazano też, że dzięki suplementacji koenzymu Q10, u narciarzy biegowych poprawiły się wszystkie mierzone wskaźniki sprawności fizycznej, takie jak próg beztlenowy (AnT), próg aerobowy (AerT) i VO2max.

Suplementacja koenzymem Q10 (100 mg/dzień) spowodowała również poprawę wydajności podczas treningu supramaksymalnego.

Skutki niedoboru koenzymu Q10

Z niedoborem koenzymu Q10 powiązane są liczne stany chorobowe: osteoporoza, fibromialgie, choroby układu krążenia (miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, kardiomiopatie), choroby neurodegeneracyjne (choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, stwardnienie rozsiane), cukrzyca, choroby przyzębia, nefropatie, czy też niepłodność u mężczyzn. Niedobór tego składnika może wynikać m.in. z: zaburzeń syntezy wywołanych niedoborami żywieniowymi (np. niedostateczną podażą witaminy B6, która jest niezbędnym kofaktorem w reakcjach biosyntezy), genetycznych bądź nabytych wad dotyczących syntezy koenzymu, czy też zwiększonego zapotrzebowania na ten składnik, spowodowanego występującymi jednostkami chorobowymi.

Skąd brać koenzym Q10?

Najlepszym źródłem pokarmowym koenzymu Q10 są produkty mięsne, ryby, a także oleje roślinne. Substancja ta w mniejszych ilościach jest obecna również w warzywach (pietruszka, szpinak, szpinak, kapusta chińska), owocach (awokado, winogrona), czy też orzechach (orzechy ziemne, włoskie, laskowe, pistacje). Synteza koenzymu Q-10 może odbywać się również w naszym organizmie z wykorzystaniem fenyloalaniny i acetylo-CoA. Na wysokość produkcji koenzymu Q-10 ma wpływ obecność witaminy B2, B6, B12, kwasu foliowego i pantotenowego. Koenzym Q10 może być również syntetyzowany sztucznie i w takiej formie wykorzystywany jest jako suplement diety. Warto zaznaczyć, że koenzym Q10 jest trzecim najlepiej sprzedającym się suplementem w USA, tuż po kwasach omega-3 i preparatach multiwitaminowych, a jego szacowane dzienne spożycie wynosi 3-6 mg.

Podsumowanie

Koenzym Q10 jest ważnym składnikiem dla naszego zdrowia. Może znaleźć zastosowanie u szerokiej grupy odbiorców, m.in. u osób starszych, osób cierpiących na choroby sercowo-naczyniowe, czy też u sportowców. U tych drugich może szczególnie pomagać w kontekście polepszenia wydolności organizmu, mocy, tym bardziej w wysiłkach supramaksymalnych (gdy zapotrzebowanie na tlen przekracza VO2max). W przeprowadzonych badaniach skuteczność koenzymu Q10 stwierdzono w dawkach wyższych niż wysokość jego spożycia wraz z dietą. Dlatego też, jednym z rozwiązań zwiększających jego podaż jest rozpatrzenie zastosowania preparatów będących jego źródłem.

Bartosz Kulczyński