Karczoch – dobroczyńca układu pokarmowego?

23 maja 2019
191 Wyświetleń

Karczoch zwyczajny to od tysięcy lat ceniona roślina ze względu na swoje właściwości lecznicze i wysoką wartość odżywczą. Pochodzi on z obszaru basenu Morza Śródziemnego, jednakże dobrze znany był również w Brazylii. Aktualnie uprawiany jest na całym świecie. W sprzedaży występuje głównie w formie ekstraktów i szeroko reklamowany jest jako skuteczny środek wspomagający funkcjonowanie układu trawiennego. Czy hasła reklamowe znajdują swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości? O tym kilka słów poniżej…

Karczoch a zdrowie wątroby

W literaturze naukowej znany jest przypadek pacjentki ze stwardnieniem rozsianym, u której rozwinęła się hepatotoksyczność (uszkodzenie wątroby) na skutek spożycia tabletki flukonazolu (leku przeciwgrzybiczego) i która to stosowała herbatę z ekstraktu z liści karczocha w celu poprawy stanu zdrowia. Okazało się, że spożywanie 30 mg ekstraktu z liści karczocha 3 razy dziennie spowodowało korzystne obniżenie poziomu bilirubiny, a dodatkowo funkcje wątroby zostały znormalizowane w ciągu 2 miesięcy. Poprawa ta przejawiała się w zmniejszeniu stężenia enzymów wątrobowych – aminotransferazy alaninowej (ALT) i asparaginowej (AST).

Badania pilotażowe pokazały, że stosowanie ekstraktu z karczocha w dawce 600 mg dziennie przez 2 miesiące spowodowało u pacjentów z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (NAFLD) poprawę funkcjonowania wątroby, mierzonego obniżeniem poziomu enzymów wątrobowych ALT i AST. Dodatkowo na podstawie ultrasonografii dopplerowskiego wykazano poprawę w przepływie krwi w żyłach wątrobowych.

Działanie ekstraktu z karczocha na funkcjonowanie wątroby analizowano również na zwierzętach. Przeprowadzone badania wykazały, że ekstrakt z karczocha wykazywał znaczące działanie ochronne, zapobiegające ostremu uszkodzeniu wątroby wywołanemu alkoholem. Składnik ten nie tylko zapobiegał wysokiemu wzrostowi poziomu enzymów ALT i AST, ale badania histopatologiczne pokazały także, że karczoch zmniejszył degenerację, naciek zapalny i martwicę hepatocytów (komórek wątrobowych).

W badaniach na szczurach karmionych dietą wysokotłuszczową wykazano, że podawanie ekstraktu z karczocha spowodowało istotne obniżenie stężenia dialdehydu malonowego (MDA) przy jednoczesnym zwiększeniu aktywności witaminy E oraz enzymu przeciwutleniającego – peroksydazy glutationowej (GSH-Px). Oznacza to, że karczoch ma pozytywny wpływ na ochronę wątroby przed wystąpieniem stresu oksydacyjnego, wywołanego spożywaniem diety bogatotłuszczowej.

Korzystny wpływ ekstraktu z karczocha na zdrowie wątroby odnotowano też w doświadczeniu na szczurach, u których wywołano uszkodzenie tego organu tetrachlorometanem. Stwierdzono, że osobniki, które spożywały wraz z dietą karczocha, charakteryzowały się lepszym funkcjonowaniem wątroby. Obniżeniu uległ poziom enzymów wątrobowych – ALT i AST. Dodatkowo nastąpił spadek poziomu dialdehydu malonowego (będącego znacznikiem stresu oksydacyjnego) oraz wzrost aktywności enzymów antyoksydacyjnych – katalazy (CAT) i dysmutazy ponadtlenkowej (SOD).

Ekstrakt z karczocha wpłynął też pozytywnie na funkcjonowanie wątroby u szczurów cierpiących na cukrzycę. U zwierząt otrzymujących karczocha również stwierdzono obniżenie ALT i AST, a także zwiększenie aktywności enzymów przeciwutleniających (CAT, SOD i GSH). Podobny efekt wykazano również u szczurów narażonych na wysokie dawki toksycznego ołowiu.

Uważa się, że działanie hepatoprotekcyjne (ochronne na wątrobę) karczocha wynika też z faktu, że wzmaga on produkcję i wydzielanie żółci i w ten sposób przyczynia się do usuwania z organizmu niebezpiecznych dla zdrowia toksyn.

Karczoch dla lepszego funkcjonowania jelit

Wspomniana wcześniej stymulacja produkcji żółci wywołana jest prawdopodobnie dzięki obecności w karczochu związku o nazwie cynaryna. Zdolność tego składnika do wpływania na ilość wydzielanej żółci ma też dodatkową zaletę. Otóż umożliwia to trawienie tłuszczów i wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Z tego też względu wydaje się, że spożywanie karczochów lub ekstraktów z nich pozyskanych jest wartościowym elementem codziennej diety, szczególnie w przypadku osób mających problemy trawienne.

Dlatego też ekstrakt z karczocha zaleca się zwykle osobom z zespołem jelita drażliwego, niestrawnościami czy też rozstrojem żołądka. Dla przykładu, w jednym z badań naukowych wykazano, że objawy dyspepsji (niestrawności) zostały znacząco (bo aż o 41%) zredukowane u osób spożywających ekstrakt z karczocha. Z kolei u pacjentów cierpiących na choroby wątroby i dróg żółciowych odnotowano, że spożywanie ekstraktu z liści karczocha przez 4 tygodnie spowodowało zmniejszenie dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Stwierdzono mniejszą częstość występowania wymiotów, nudności, bólów brzucha, utraty apetytu, zaparć, czy też wzdęć.

Karczoch na cały układ pokarmowy

Bardzo często ogromnej liczbie produktów spożywczych czy też suplementów diety przypisuje się szerokie spektrum właściwości prozdrowotnych. W niektórych przypadkach jest to niestety tylko chwyt marketingowy, a nie potwierdzone naukowo działania. Jednakże w przypadku karczocha jest dokładnie tak, jak być powinno – przeprowadzone badania pokazują, że faktycznie wpływa on ochronnie na naszą wątrobę, a także wspomaga działanie naszego układu pokarmowego.

Bartosz Kulczyński