Glukozamina – nie tylko dla sportowców z urazami stawów i kości

19 lipca 2019
225 Wyświetleń

Glukozamina (inaczej 2-amino-2-dezoksy-D-glukoza) to naturalnie występująca w ludzkim organizmie substancja, która wytwarzana jest z takich składników, jak glukoza i glutamina. Aby doszło do syntezy tego związku w naszym ustroju, niezbędny jest jeszcze enzym – syntetaza glukozaminy. Niestety glukozamina produkowana jest w stosunkowo niewielkich ilościach, a zdolność organizmu do jej produkcji maleje wraz z wiekiem. Czy zatem warto ją suplementować?

Składnik niedostępny w pożywieniu

Co istotne, glukozamina nie jest obecna w żadnych powszechnych produktach spożywczych, dlatego też nie ma szans, aby dostarczać ją wraz z tradycyjnym pożywieniem. Jedynym jej realnym źródłem są więc suplementy diety. Do celów przemysłowych glukozaminę pozyskuje się z chityny – składnika budującego szkielet zewnętrzny organizmów morskich, czy też wchodzącego w skład ścian komórkowych grzybów. Ponadto związek ten może być otrzymywany również na drodze syntetycznej. Co na jego temat mówią badania?

Celem badania przeprowadzonego przez Ostojic i wsp. było sprawdzenie wpływu 4-tygodniowej suplementacji glukozaminą na zdolność funkcjonalną i stopień intensywności bólu u sportowców wyczynowych po ostrym urazie kolana. Uczestników doświadczenia podzielono na dwie grupy: grupę otrzymującą 1500 mg glukozaminy dziennie i grupę przyjmującą placebo. Naukowcy zaobserwowali, że po 7, 14 i 21 dniach interwencji żywieniowej nie było znaczącej różnicy w elastyczności kolana. Jednakże po 28 dniach leczenia pacjenci z grupy suplementowanej glukozaminą wykazali znaczną poprawę zgięcia i wyprostu kolana w porównaniu z placebo. Wygląda na to, że trzeba suplementować glukozaminę przez co najmniej miesiąc, by odczuć i zauważyć skutki jej działania.

Naukowcy analizowali też wpływ podawania glukozaminy na biomarkery metabolizmu chrząstki i kości u piłkarzy. Stopień uszkodzenia chrząstki oceniano według stosunku rozkładu kolagenu typu II do jego syntezy. Wykazano, że glukozamina wywiera działanie chondroprotekcyjne u sportowców, zapobiegając degradacji kolagenu typu II. Warto jednak zaznaczyć, że efekt ten był przejściowy i ustępował po odstawieniu preparatu. Sugerowałoby to, że należy ją suplementować bez przerwy, jeśli chcemy utrzymać dobrą formę tkanki łącznej, uprawiając sport.

Na ból i zwyrodnienie

W innym badaniu odnotowano, że długotrwałe podawanie siarczanu glukozaminy w dawce 1500 mg/dzień może być skuteczne w poprawie zmian zwyrodnieniowych i spowalniać ich progresję u osób dotkniętych tą przypadłością.

Graham i wsp. wykazali, że suplementacja glukozaminą może zapewnić pewien poziom ulgi w bólu i poprawę funkcji u osób, które doświadczają regularnego bólu kolana spowodowanego wcześniejszym uszkodzeniem chrząstki i/lub zapaleniem kości i stawów. Uzyskane wyniki pokazują, że – przy stosowanej dawce glukozaminy na poziomie 2000 mg/dzień – pozytywne działanie obserwuje się po ok. 8 tygodniach.

W 2018 roku, na łamach czasopisma Journal of Orthopaedic Surgery and Research, opublikowano wyniki metaanalizy 26 badań naukowych, w której stwierdzono, że – w porównaniu z placebo – glukozamina wykazała znaczący wpływ na poprawę sztywności stawów (uelastyczniła je).

Alternatywa dla…

W tym samym roku, w Clinical Rheumatology zamieszczono podsumowanie wyników 18 badań naukowych, w których analizowano wpływ suplementacji glukozaminą na zdrowie osób cierpiących z powodu choroby zwyrodnieniowej stawów. Autorzy publikacji jednoznacznie stwierdzili, że podawanie glukozaminy może łagodzić ból u osób dotkniętych chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego. Glukozamina może być równie skuteczna w tej kwestii, jak rutynowa terapia, albowiem wyniki innej metaanalizy pochodzącej z 2015 roku sugerują, że glukozamina i diacereina (lek objawowy, stosowany w chorobie zwyrodnieniowej stawów) są równie skuteczne w łagodzeniu objawów dolegliwości zwyrodnieniowych kolana.

Przeprowadzono również badania z udziałem 218 osób, w których porównywano skuteczność glukozaminy i ibuprofenu w łagodzeniu bólu stawów. Uczestnikom doświadczenia podawano codziennie 1200 mg ibuprofenu lub 1500 mg siarczanu glukozaminy przez 4 tygodnie. Stwierdzono, że glukozamina efektywnie łagodzi bóle stawów związane z chorobą zwyrodnieniową, a jej potencjał terapeutyczny jest podobny do ibuprofenu. Autorzy artykułu wskazali, że w praktyce glukozamina może być stosowana w niektórych przypadkach jako postępowanie alternatywne dla rutynowej terapii.

W przeglądzie badań klinicznych Cochrane wskazano, że podawanie glukozaminy może wiązać się ze zmniejszeniem bólu towarzyszącemu chorobie zwyrodnieniowej stawów. Dodatkowo u niektórych pacjentów stwierdzono wzrost sprawności fizycznej. Należy jednak zaznaczyć, że nie wszystkie badania wchodzące w skład powyższej analizy potwierdzały wspomnianą skuteczność działania.

Podsumowanie

Wiele badań naukowych pokazuje, że glukozamina może być skuteczna w łagodzeniu objawów problemów zwyrodnieniowych stawów. Czynnikami ryzyka tego schorzenia są przede wszystkim przebyte urazy, ciężka praca fizyczna, profesjonalne uprawianie sportu (przyczyniające się np. do przeciążenia stawów), otyłość, podeszły wiek czy też płeć żeńska. Z tego też względu, glukozamina może znaleźć zastosowanie szczególnie u osób, których mogą dotyczyć powyższe problemy. Trzeba mieć na uwadze fakt, że nie we wszystkich opracowaniach potwierdzono korzystne działanie glukozaminy. Jednakże w przypadku problemów ze zwyrodnieniem stawów, z pewnością warto rozważyć suplementację tym składnikiem.

Bartosz Kulczyński