Czy resweratrol przedłuży nam życie?

24 lipca 2012
233 Wyświetleń

Resweratrol jest fitoaleksyną, związkiem wytwarzanym przez rośliny w odpowiedzi na skaleczenie, silny UV, inwazję grzybów. Można powiedzieć, że nadaje roślinom odporność na stres. Jego znanym źródłem są skórki winogron, ale znaleziono go też w żurawinach, czarnych jagodach, borówce amerykańskiej, śliwkach, orzeszkach ziemnych, liściach eukaliptusa, czy rdestu japońskiego. Po raz pierwszy wyizolowano go w 1939 r., ale jego popularność zaczęła się 30 lat później, kiedy odkryto go w czerwonym winie. W liściach winogron jest go 100-krotnie więcej niż w owocach, w soku z ciemnych winogron może być 0,5 mg/l, w soku z białych tylko 0,05 mg/l.

Na południu Europy, gdzie pije się dużo czerwonego wina, jest mniej zawałów serca pomimo wysokiego spożycia tłuszczów, efekt ten nazwano ‘francuskim paradoksem’.

Okazało się, że w winie są obecne związki przyczyniające się do ochrony przed miażdżycą i chorobami serca. Wino jest wymieniane w Biblii, a starożytni Grecy i Rzymianie uważali wino za napój bogów. Bez znajomości chemicznego składu wina wydawało się, że najcenniejszym jego składnikiem jest alkohol. Jego kilkuprocentowa zawartość wprawiała w dobry nastrój, udawały się wesela i inne imprezy. Ale czas zmienić zdanie – tym ‘prezentem od bogów’ nie jest alkohol. Są to głównie związki polifenolowe: antocyjaniny, katechiny i resweratrol.

Ostatnio na pierwsze miejsce wysuwa się resweratrol.

Ilości resweratrolu w winogronach silnie zależą od klimatu, opadów. Ta sama odmiana winogron daje wino o innej zawartości resweratrolu, w zależności od rocznika. Np. we włoskim czerwonym winie z okolic Trentino z 1989 roku było 7.17 mg/l resweratrolu, ale w winie z 1991 roku tylko 1.33 mg/l. Po wypiciu wina z kilkoma mg resweratrolu we krwi jest go tak mało, że trudno go wykryć. W 1997 r. zakwestionowano więc jego rolę jako związku o działaniu przeciwmiażdżycowym. Jednak po dokładniejszych oznaczeniach, znaleziono resweratrol w ilości od kilku nanomoli (10-9) do 1 mikromola (10-6).

Czy takie małe stężenie może dawać efekty prozdrowotne? Okazuje się, że tak.

Chroni przed miażdżycą i nie tylko…

Resweratrol uczestniczy w wielu biochemicznych mechanizmach związanych z funkcjonowaniem układu krążenia. Przeciwdziała agregacji płytek krwi, poprawia funkcję śródbłonka naczyń, stymuluje wydzielanie tlenku azotu. Jest cenny, bowiem jako antyoksydant likwiduje reaktywne, wolne rodniki, wpływa na relaksację naczyń, zapobiega stanom zapalnym, opóźnia procesy miażdżycowe. Badania na zwierzętach sugerowały, że resweratrol można wykorzystać w leczeniu zawału serca, arytmii, kardiomiopatii, nadciśnienia, choroby zakrzepowej, ale przede wszystkim do profilaktyki miażdżycy. Jednak ciągle mało jest badań klinicznych. Aby resweratrol zastosować w klinikach kardiologicznych, potrzebne są badania farmakologiczne, ustalenie dawek leczniczych oraz wyjaśnienie biochemii działania. Prawdopodobnym mechanizmem jest utrzymywanie redukującego środowiska wewnątrz komórek. 

Duże nadzieje wiąże się z resweratrolem, jako potencjalnym lekiem przeciwnowotworowym. Oksydacyjne uszkodzenia lipidów czy DNA to wspólny mechanizm początkujący zarówno miażdżycę, jak i zmiany nowotworowe.

Umiarkowane spożycie czerwonego wina może mieć efekt neuroprotekcyjny. Sugerowano, że funkcjonowanie mózgu poprawiają antocyjaniny i resweratrol. Aby to sprawdzić, zdrowym ochotnikom podano po 250 i 500 mg resweratrolu. Po 45 min, gdy został już zaabsorbowany, zbadano przepływ i utlenowanie krwi w mózgu, a uczestnicy badania wykonywali zadania wymagające myślenia. Nie zaobserwowano istotnych różnic zdolności umysłowych, ale przepływ krwi wyraźnie się poprawił, co świadczy o lepszym odżywieniu mózgu.

Najbardziej fascynujące są prace pokazujące, że resweratrol przedłuża życie: drożdżom, muszkom owocowym Drosophila, robakom C. elegans i rybkom. Przedłuża też życie ssakom, np. myszom będącym na wysokokalorycznej diecie. Przypuszczalny mechanizm: resweratrol aktywuje geny odpowiedzialne za długowieczność, sirtuiny (SirTs).

Ile go zjeść, aby przedłużyć sobie życie?

Tkwi w nas przyzwyczajenie do liniowych wykresów. Jeśli mała dawka działa dobrze – to weźmy znacznie większą, aby zapewnić lepszy efekt. Ale małe dawki resweratrolu działają inaczej niż duże. W małych dawkach podtrzymuje homeostazę, ale w dużych daje sygnał do apoptozy, środowisko redox staje się niestabilne. Może zabić komórki rakowe, wywołując też apoptozę w zdrowych. 

A dodatkowo, zwiększanie dawki niewiele daje, bo resweratrol źle się wchłania. Największą dawkę, aż 2 g dziennie, podano badając farmakokinetykę tego związku. Podawano go zdrowym ochotnikom razem z posiłkiem, dawką kwercetyny (500 mg) i alkoholowym napojem. Niestety, większość uczestników miała po tym biegunkę. Aby osiągnąć większe stężenia w organizmie, trzeba go podać razem z posiłkiem, ale śniadanie bogate w tłuszcze zmniejsza wchłanianie resweratrolu o 45%. W innym badaniu sprawdzano, jak wchłaniane są dawki resweratrolu zwiększające się od 25 do 150 mg. Maksymalne stężenie resweratrolu w plazmie krwi rosło od 4 do 64 ng/ml, ale kolejne dawki przynosiły niewielkie efekty. Pomimo wysokich dawek i częstego podawania, stężenie tego związku we krwi ciągle było małe.

Z badań wynika, że lepiej podawać go w mieszaninie związków. Jego wchłanianie rośnie, gdy spożywany jest razem z innymi flawonoidami. Kwercetyna ma wpływ na proces metabolizowania resweratrolu w wątrobie, co poprawia jego biologiczną aktywność. Inne składniki: katechina i kwas kawowy są obecne w winie w małych stężeniach, ale działają synergistycznie razem z resweratrolem.

Resweratrol powinien stanowić składnik suplementów diety pomagających schudnąć i utrzymać formę.

Korzystnie działał suplement zawierający: 6.3 mg resweratrolu (ekwiwalent 4 l czerwonego wina), 3.75 mg likopenu (ekwiwalent 500 ml soku z pomidorów), 94.5 mg ekstraktu z zielonej herbaty (zamiast 300 ml herbaty). Uczestnikom badania podawano też witaminę E, C i olej rybi (1200 mg) z kwasami omega-3.

Rada na dziś: sięgnąć po czerwone wino i orzeszki ziemne. Jeśli zdecydujemy się na resweratrol w suplementach, stosujmy go w mieszaninie flawonoidów. Nie po tłustym posiłku, ale najlepiej razem z surówką (cebula, pomidory, obficie posypane pieprzem). 

Prof. dr. Iwona Wawer