Astaksantyna – przeciwutleniacz idealny dla sportowców

19 stycznia 2017
1 026 Wyświetleń

CO TO JEST?

Astaksantyna to karotenoid o silnych właściwościach przeciwutleniających. Karotenoidy można podzielić na dwie grupy. Pierwsza z nich to karoteny zawierające 11 sprzężonych wiązań podwójnych (przeważnie w konfiguracji trans), do których należą ?-karoten czy ß-karoten. Druga grupa to ksantofile, zawierające w cząsteczce tlen w postaci grup hydroksylowych, epoksydowych lub karbonylowych. Do ksantofili należy m.in. zeaksantyna, luteina, kryptoksantyna i astaksantyna (1). W naturze karotenoidy produkowane są przez plankton, algi, a także kilka gatunków grzybów i pleśni. Najbogatszym źródłem astaksantyny jest glon mikroskopijnej wielkości należący do rodziny alg słodkowodnych Haematococcus pluvialis (2). Algi te mają zdolności do gromadzenia astaksantyny w swych aplanosporach (zarodnikach). Wytwarzanie tego karotenoidu w warunkach laboratoryjnych przy odpowiednim natężeniu światła zachodzi szybko, jednak produkcja astaksantyny na dużą skalę nie jest wydajna, ponieważ hodowli na otwartych przestrzeniach zagrażają różne zanieczyszczenia (3). Algi wytwarzają astaksantynę w odpowiedzi na stres lub niesprzyjające warunki środowiskowe. Akumulacja astaksantyny to dla nich wygodny sposób przechowywania energii oraz węgla, które zostają wykorzystane do dalszej syntezy w mniej stresujących warunkach.

Astaksantyna nadaje komórkom zdolność do przetrwania stresu oksydacyjnego i ochronę przed nadmiernym promieniowaniem ultrafioletowym (UV) (4). Dzięki nagromadzonej astaksantynie algi mogą przetrwać w stanie uśpienia nawet 40 lat, a po nastaniu korzystnych dla nich warunków powracają do życia.

Astaksantyna stanowi część łańcucha pokarmowego i trafia też do wyższych organizmów zwierzęcych, potem także ludzi. Łososie, kraby czy krewetki swą różową barwę zawdzięczają właśnie astaksantynie. Naturalną astaksantynę przebadano w wielu ośrodkach na świecie i potwierdzono jej szerokie spektrum działania prozdrowotnego. Może być wykorzystana w przemyśle kosmetycznym, ale także przy wspomaganiu terapii chorób serca, układu krwionośnego, czy cukrzycy (5). Jako ciekawostkę można dodać, że astaksantyna wpływa na płodność, poprawiając jakość spermy może pomóc parom starającym się o dziecko.

WCHŁANIANIE ASTAKSANTYNY

Astaksantyna w algach występuje w formie monoestrowej, jednak w naturze najczęściej spotyka się ją powiązaną z białkami (np. w mięśniach). Tak jak inne karotenoidy, jest substancją lipofilną (tłuszczolubną). Jej absorpcja w jelicie cienkim przebiega powoli. Tłuszcze dodane do posiłków zwiększają rozpuszczalność karotenoidów. To dzięki nim oraz żółci wytwarzanej przez wątrobę łatwiej tworzą się micele w przewodzie pokarmowym, a astaksatyna jest lepiej przyswajalna. Karotenoidy możemy podzielić na rozpuszczalne we frakcjach trójglicerydowych, jak np. ß- karoten, oraz polarne (astaksantyna), rozpuszczalne we frakcji fosfolipidowej pokarmu. Wynika z tego, że aby zwiększyć wchłanialność astaksantyny należy przyjmować ją wraz z fosfolipidami (6). 
Wszystkie karotenoidy wchłaniane są przez bierną dyfuzję do komórek jelita, a ich transport we krwi odbywa się przy udziale lipoprotein osocza. Metabolizm, wchłanianie i transport zależy od ich struktury. Wolne karotenoidy wchłaniane w jelicie włączane są w chylomikrony, potem transportowane przez limfę i krew do wątroby, a tam wbudowywane w lipoproteidy i znów kierowane do układu krążenia.

Astaksantyna jako karotenoid polarny jest dystrybuowana z frakcjami lipoprotein o dużej i małej gęstości. Dzięki temu jest wydajniej rozprowadzana po całym organizmie i może chronić przed miażdżycą. Występuje w osoczu, mięśniach, tkankach jelita i wątrobie (7).

SUPLEMENT DIETY DLA SPORTOWCÓW

Spośród wielu cennych właściwości astaksantyny, warto szczególnie zaznaczyć jej wpływ na zwiększenie siły i wytrzymałości. W Japonii przeprowadzono badanie na myszach, którym podawano astaksantynę w dawkach: 1, 2, 6, lub 30 mg/kg masy ciała przez 5 tygodni. W grupie myszy, które przyjmowały ten karotenoid, obserwowano znaczny wzrost wytrzymałości, myszy po wrzuceniu do wody potrafiły dłużej pływać. Stężenie kwasu mlekowego w mięśniach było dużo mniejsze niż w grupie kontrolnej. Ciekawi także fakt, że w grupie kontrolnej poziom glukozy oraz niezestryfikowanych kwasów tłuszczowych (NEFA) w osoczu spadł podczas wysiłku. Myszy przyjmujące astaksantynę miały wyższy poziom glukozy, a energia była pozyskiwana w większym stopniu z kwasów tłuszczowych (8). 

Wpływ astaksantyny badano również na ludziach. W Szwecji grupę 40. młodych mężczyzn w wieku 17-19 lat poddano doświadczeniu: 20. przyjmowało 4 mg astaksantyny dziennie przez 6 miesięcy, reszta dostała placebo. Przed testem zmierzono siłę uczestników na maszynie Smitha, sprawdzano maksymalną liczbę ugięć nóg jaką mogą wykonać. Kolejne pomiary wykonano po 3. i 6. miesiącach. Okazało się, że w grupie przyjmującej astaksantynę przyrost siły wyniósł aż 62%, podczas gdy grupa przyjmująca placebo uzyskała wzrost tylko o 22%. Karotenoid wpłynął więc pozytywnie na wytrzymałość. Astaksantyna jednak nie miała wpływu na poziom hemoglobiny ani na masę ciała (9).

Inne badanie przeprowadzone w Japonii miało pokazać wpływ suplementacji astaksantyną na poziom kwasu mlekowego w mięśniach. Wynikiem akumulacji kwasu mlekowego jest ból mięśniowy podczas ćwiczeń oraz niemożność kontynuowania wysiłku, a co za tym idzie zmniejszenie się wydolności treningowej. Podczas 4-tygodniowego podawania 6 mg astaksantyny grupie 20-latków zauważono obniżenie poziomu kwasu mlekowego o 28,6% po biegu na dystansie 1200 m, w porównaniu do placebo (10). Publikacje te sugerują działanie przeciwzapalne astaksantyny, poprzez hamowanie stresu oksydacyjnego. Zwiększa się wydajność produkcji energii, co umożliwia organizmowi podejmowanie większego wysiłku fizycznego. 

POMOC W REDUKCJI TKANKI TŁUSZCZOWEJ

Interesujący jest wpływ astaksantyny na tkankę tłuszczową. Do badania zaangażowano grupę Finów w wieku od 19-33 lat. Suplementacja 4 mg astaksantyny dziennie przez 3 miesiące była dobrze tolerowana przez organizm; oprócz podniesienia jej poziomu w plazmie krwi spowodowała obniżenie poziomu utlenionych hydroksykwasów tłuszczowych (11). Przyjmowanie astaksantyny nasila lipolizę podczas ćwiczeń, nie naruszając puli glikogenu mięśniowego. Dzieje się tak za sprawą enzymu transferazy karnityny (CPT1). Podczas badania stwierdzono, że astaksantyna miała wpływ na transfer długołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Eksperyment przeprowadzano na 8-tygodniowych myszach, które poddano biegowi do wyczerpania sił.

Astaksantyna zapobiegała także wzrostowi markerów stresu oksydacyjnego, jak również zwiększała wytrzymałość (12).

OCHRONA UKŁADU SERCOWO-NACZYNIOWEGO

Naturalna astaksantyna jest środkiem wpływającym pozytywnie na układ sercowo – naczyniowy i może zapobiegać chorobom serca. W ich powstawaniu uczestniczy stres oksydacyjny, tj. nadprodukcja reaktywnych form tlenu (ROS) i azotu (RNS). Pojawiają się stany zapalne, dysfunkcje śródbłonka i procesy miażdżycowe. Przeciwutleniacze, takie jak astaksantyna i grupa ksantofili mogą wspomagać terapię (13). W prewencji chorób serca bardzo ważne jest zadbanie o prawidłowy poziom cholesterolu.

Więcej na temat dbania o prawidłowy poziom cholesterolu dowiecie sie na: www.mocneserce.pl

Astaksantyna ma wpływ na poprawę statusu lipidów, podnoszenie HDL i obniżanie LDL.

Eksperymenty przeprowadzano głównie na zwierzętach, lecz są one obiecujące. Pierwsze badania prowadzono na szczurach w 1992 roku. Murillo dowiódł, że astaksantyna powoduje podniesienie HDL (14). Dalsze eksperymenty prowadzono na królikach z wysokim poziomem cholesterolu; podawanie astaksantyny z witaminą E zmniejszyło złogi w arteriach i obniżyło poziom trójglicerydów oraz nieestryfikowanych kwasów tłuszczowych (15). Po 5. tygodniach podawania astaksantyny szczurom ciśnienie tętnicze obniżyło się, a wraz z nim ryzyko zawału serca (16,17). Ciekawy eksperyment przeprowadzono w USA: astaksantynę podawano szczurom przed zawałem. Ograniczyła ona znacznie obszar jego wystąpienia i uszkodzenia serca. Na ten antyoksydant powinny zwrócić uwagę osoby mające problemy z układem krążenia (18).

KOSMETYCZNY PRZECIWUTLENIACZ

Tak jak inne antyoksydanty stosowane na skórę, astaksatyna chroni przed stresem oksydacyjnym i spowalnia procesy starzenia się, ma też wpływ na elastyczność skóry. Chroni przed szkodliwym promieniowaniem słonecznym z zakresu UV. Pojawiające się zmarszczki, piegi czy plamy to częste objawy przedawkowania słońca. Przeprowadzono eksperyment na grupie 20. osób, który miał potwierdzić działanie ochronne astaksantyny przed promieniowaniem UV. Sprawdzono, jaka ilość promieni powoduje zaczerwienienie skóry, przez 2 tygodnie podawano po 4 mg astaksantyny, po czym znów przeprowadzono testy. Wynik: odporność na promieniowanie słoneczne zwiększyła się. Astaksantyna kumuluje się w organizmie, więc dłuższa suplementacja mogłaby być jeszcze korzystniejsza (19). Korzystanie z astaksantyny w postaci suplementu diety przed wyjazdem na urlop do południowych krajów pozwoli dłużej cieszyć się słońcem na plaży bez obawy poparzenia. W badaniach wykonanych przez dermatologów, ten ksantofil zapobiegał uszkodzeniom DNA powodowanym przez promieniowanie słoneczne (20). Przypuszczalnie w obecności astaksantyny następuje hamowanie produkcji melaniny, co daje redukcję plam barwnikowych. Inne badanie dotyczyło efektów podawania kwasów tłuszczowych omega-3 lub witaminy E razem z astaksantyną (lub placebo). W badaniu brały udział kobiety w wieku ok. 40 lat. O ile placebo nie przyniosło żadnych korzyści, to w dwóch pozostałych grupach poprawiły się parametry nawilżenia skóry, zmienił się odcień, elastyczność skóry, znikły plamy oraz zauważono pozytywny wpływ na drobne zmarszczki (21). Drugi eksperyment przeprowadzono w Kanadzie: badanym osobom podawano kwasy tłuszczowe omega-3 wraz z astaksantyną oraz glikozaminoglikanami (lub placebo). Efekty oceniono po 12. tygodniach: widocznie poprawiły się wszystkie badane parametry: drobne zmarszczki, odcień cery, szorstkość skóry, elastyczność, nawilżenie. Astaksantyna może być ekranem przeciwsłonecznym dla skóry, a jej podawanie doustne przynosi korzyści w postaci poprawy w wyglądzie.

NATURALNY ŚRODEK PRZECIWZAPALNY

Stan zapalny pojawia się, kiedy bolą mięśnie, zaczyna się przeziębienie. Sięgamy po niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), zawierające kwas salicylowy, paracetamol czy ibuprofen. Jednak długie ich zażywanie niesie skutki uboczne, jak krwawienia żołądka czy uszkodzenia wątroby. W poszukiwaniu środków przeciwzapalnych, który nie powodowałyby takich skutków ubocznych przetestowano astaksantynę. W Korei badano in vitro wpływ astaksantyny na produkcję tlenku azotu (NO), indukcję syntetazy tlenku azotu (iNOS) oraz cyklooksygenazy-2 (COX-2) w stymulowanych przez lipopolisacharydy komórkach mikrogleju BV2. Okazało się, że astaksantyna hamuje produkcję mediatorów prozapalnych poprzez blokowanie iNOS oraz wpływ na COX-2 (22). Naukowcy z USA zbadali wpływ astaksantyny na modulację odpowiedzi immunologicznej i stres oksydacyjny u młodych kobiet. Uczestniczki doświadczenia przez 8 tygodni otrzymywały 0,2 lub 8 mg astaksantyny; zmniejszyły się biomarkery uszkodzeń DNA, choć bez wpływu na peroksydację lipidów. W grupie przyjmującej 2 mg poziom białka C-reaktywnego (CRP) był niższy; po 8 mg karotenoidu podniósł się poziom interferonu ? oraz interleukiny-6 (IL-6). Wnioski: suplementacja astaksantyny zmniejsza ilości biomarkerów uszkodzenia DNA, białka CRP oraz wzmacnia odpowiedź immunologiczną (23). Ten aktywny antyoksydant ma wiele pozytywnych funkcji, m.in. powstrzymuje peroksydację lipidów, wytwarzanie reaktywnych form tlenu i azotu, ale także wpływa na iNOS, COX-2 i jądrowy czynnik NF-kappaB. Wykazano także, że astaksantyna może być środkiem wspomagającym leczenie nefropatii cukrzycowej (24). 

Badania japońskie pokazały przeciwzapalne właściwości astaksantyny w wywołanym endotoksynami zapaleniu błony naczyniowej oka. Dawki astaksantyny u szczurów mają podobny efekt jak prednisolon (lek o działaniu przeciwzapalnym). Aby osiągnąć taki efekt u ludzi, trzeba byłoby podać 4 mg karotenoidu. Efekt leczniczy jest jednak lepszy, ponieważ nie ma skutków ubocznych, takich jak np. wzrost ciśnienia śródgałkowego (25).

POMOCNA W CUKRZYCY

Eksperymenty na temat wpływu astaksantyny na cukrzycę przeprowadzano tylko na gryzoniach, lecz można z nich wyciągnąć wnioski przydatne w planowaniu badań klinicznych. Badanie dokonane na myszach otyłych i chorych na cukrzycę pokazało, że astaksantyna obniża poziom glukozy we krwi, dzięki niej myszy zachowywały zdolność do wytwarzania insuliny. Nefropatia cukrzycowa jest chorobą polegającą na uszkodzeniu miąższu nerek. Podawanie astaksantyny przez 12 tygodni zabezpieczało przed pogłębianiem się nefropatii u myszy. Karotenoid ten może okazać się doskonałym składnikiem diety do walki z stanem przedcukrzycowym (26). 

Naukowcy z Tokio zbadali, jak zareagują otyłe myszy karmione dietą wysokotłuszczową na podawanie astaksantyny.

Okazało się, że karotenoid hamuje wzrost tkanki tłuszczowej oraz masy ciała wynikający ze spożycia dużej ilości wysokokalorycznych pokarmów i nieodpowiedniej diety; poziom całkowitego cholesterolu i trójglicerydów spadł, a przerost wątroby został zahamowany.

Astaksantyna korzystnie oddziałuje na poziom trójglicerydów oraz cholesterolu HDL. Wpływa na szereg procesów metabolicznych, między innymi przemianę glukozy, kwasów tłuszczowych w wątrobie i mięśniach, zwiększa także wrażliwość na insulinę.

W 12-tygodniowym badaniu osoby w wieku 25-60 lat (otyłe, z podwyższonym poziomem trójglicerydów, nadciśnieniem i cukrzycą) przyjmowały 6, 12 i 18 mg astaksantyny. Dawki 12 i 18 mg obniżały poziom trójglicerydów, dawki 6 i 12 mg podwyższały cholesterol HDL. Jeszcze wyższe dawki karotenoidu podnosiły także poziom adiponektyny (27). Astaksantyna podawana otyłym myszom z cukrzycą typu 2, zmniejszyła toksyczne działanie nadmiaru glukozy.

Podejrzewa się, że dzięki niej komórki beta trzustki mogą zachowywać swoje funkcje, produkując zwiększone ilości insuliny (28).


PODNOSI TESTOSTERON 

Astaksantyna może podnosić poziom testosteronu oraz wpływać na poprawę płodności.

W Belgii przeprowadzono badania na 20. parach, które od 12. miesięcy bez skutku starały się o potomstwo (nasienie mężczyzn było ubogie w plemniki). Po 3. miesiącach suplementacji astaksantyną u 50% partnerek pojawiła się ciąża. Poziom reaktywnych form tlenu w nasieniu obniżył się, a ruchliwość plemników wzrosła (29). Zbadano skuteczność preparatu zawierającego ekstrakt z palmy sabałowej oraz astaksantynę na poziom testosteronu, dehydrotestosteronu (DHT) oraz estradiolu u 42. zdrowych mężczyzn w wieku od 37-70 lat.

Poziom testosteronu podniósł się, natomiast DHT obniżył się już po 3. dniach stosowania preparatu, podobnie spadł poziom estradiolu.

Utrzymanie prawidłowego poziomu testosteronu może spowolnić proces starzenia się organizmu oraz opóźniać sarkopenię, andropauzę czy spadek aktywności fizycznej (30). Jak widać, astaksantyna może mieć szerokie zastosowanie, nie tylko w sporcie.


WNIOSKI

Astaksantyna to silny przeciwutleniacz, mający zdolności hamowania stanów zapalnych, jednocześnie niewykazujący negatywnego wpływu na zdrowie, jak na przykład aspiryna czy ibuprofen. Uzupełnienie diety astaksantyną można polecić diabetykom oraz osobom z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Pokazano, że reguluje poziom całkowitego cholesterolu, podnosi poziom lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL), a także zwiększa wrażliwość komórek na insulinę. 

Preparatami z astaksantyną suplementują się sportowcy: oprócz wpływu na redukcję tkanki tłuszczowej poprawia również parametry wytrzymałościowe. Jako składnik kosmetyków chroni przed promieniowaniem UV, poprawia wygląd skóry. Dlatego na rynku pokazują się wysokozaawansowane suplementy oparte na najskuteczniejszych, dostępnych przeciwutleniaczach. Najnowszy produkt firmy Olimp Gold Anti-ox super sport™ zawiera oprócz astaksantyny m.in. trans-resveratrol, ekstrakty z korzenia różeńca górskiego, z pestek winogron czy zielonej herbaty oraz opatentowany kompleks 22. owoców i warzyw, które jeszcze bardziej zwiększają moc całego preparatu. Spróbuj więc i zadbaj o swoje zdrowie.

Konrad Klekot

Bibliografia:

1 Grajek W., Przeciwutleniacze w żywności. Aspekty zdrowotne, technologiczne, molekularne i analityczne., Warszawa 2007, WNT, str. 171-175
2 Lemoine Y, Schoefs B., Secondary ketocarotenoid astaxanthin biosynthesis in algae: a multifunctional response to stress., Photosynth Res. 2010;106(1-2):155-77.
3 Margarita PZ., Production of ketocarotenoids by microalgae., Appl Microbiol Biotechnol. 1999; 51(4):431-8.
4 Hussein G, Sankawa U, Goto H, Matsumoto K, Watanabe H., Astaxanthin, a carotenoid with potential in human health and nutrition., J Nat Prod. 2006;69(3):443-9.
5 Guerin M. et al. Haematococcus astaxanthin: applications for human health and nutrition TRENDS in Biotechnology Vol.21 No.5 May 2003
6 Osterlie M., Bjerkeng B, Liaaen-Jensen S. Plasma appearance and distribution of astaxanthin E/Z and R/S isomers in plasma lipoproteins of men after single dose administration of astaxanthin. J.Nutr.Biochem.11:482-490,2000
7 Guerin M, Huntley ME, Olaizola M., Haematococcus astaxanthin: applications for human health and nutrition., Trends Biotechnol. 2003; 21(5):210-6.
8 Ikeuchi M, Koyama T, Takahashi J, Yazawa K., Effects of astaxanthin supplementation on exercise-induced fatigue in mice., Biol Pharm Bull. 2006;29(10):2106-10.
9 Malmsten C., Dietary supplementation with astaxanthin-rich algal meal improves muscle endurance – a double blind study on male students, Karolinska Institute, Gustavsberg, Sweden , 1998
10 Sawaki Keisuke, Yoshigi Hiroshi, Aoki Kazuhiro, Koikawa Natsue, Azumane Akito, Kaneko Kesatoki, Yamaguchi Masahiro, ;Sports Performance Benefits from Taking Natural Astaxanthin Characterized by Visual Acuity and Muscle Fatigue Improvement in Humans, Journal of Clinical Therapeutics & Medicines, 2002; 18(9): 1085-1100.
11 Karppi J, Rissanen TH, Nyyssönen K, Kaikkonen J, Olsson AG, Voutilainen S, Salonen JT., Effects of astaxanthin supplementation on lipid peroxidation., Int J Vitam Nutr Res. 2007 Jan;77(1):3-11
12 Aoi W, Naito Y, Takanami Y, Ishii T, Kawai Y, Akagiri S, Kato Y, Osawa T, Yoshikawa T., Astaxanthin improves muscle lipid metabolism in exercise via inhibitory effect of oxidative CPT I modification., Biochem Biophys Res Commun. 2008 Feb 22;366(4):892-7
13 Pashkow FJ, Watumull DG, Campbell CL. Astaxanthin: a review of its chemistry and applications., Am J Cardiol. 2008 May 22;101(10A):58D-68D
14 Murillo E., Hypercholesterolemic effect of canthaxanthin and astaxanthin in rats, Arch Latinoam Nutr. 1992;42(4):409-13.
15 Li, W., Hellsten, A., Jacobsson, L., Blomqvist, H., Olsson, A., Yuan, X. (2004). “Alpha-tocopherol and astaxanthin decrease macrophage infiltration, apoptosis and vulnerability in atheroma of hyperlipidaemic rabbits.” Journal of molecular and cellular cardiology. 37(5):969-78.
16 Hussein, G., Nakagawa, T., Goto, H., Shimada, Y., Matsumoto, K., Sankawa, U., Watanabe, H. (2006). “Astaxanthin ameliorates features of metabolic syndrome in SHR/NDmcr-cp.” Life Sciences
17 Hussein, G., Nakamura, M., Zhao, Q., Iguchi, T., Goto, H., Sankawa, U., Watanabe, H. (2005a). “Antihypertensive and neuroprotective effects of astaxanthin in experimental animals.” Biological and Pharmaceutical Bulletin. 28(1):47-52.
18 Gross, G, Lockwood, S. (2004). “Cardioprotection and myocardial salvage by a disodium disuccinate astaxanthin derivative (Cardax™). Life Sci. 75:215-24.
19 Lyons NM, O’Brien NM., Modulatory effects of an algal extract containing astaxanthin on UVA-irradiated cells in culture., J Dermatol Sci. 2002 Oct;30(1):73-84.
20 Yamashita E. The effect of dietary supplement containing astaxanthin on skin condition. Carotenoid Science 10: 91-95, 2006
21 Thibodeau, A., Lauzier, E. (2003). “Dietary/Nutritional Supplements: The New Ally to Topical Cosmetic Formulations.” Cosmetics & Toiletries Magazine, January 2003. 118(1):57-64.
22 Kim YJ, Kim YA, Yokozawa T., Protection against oxidative stress, inflammation, and apoptosis of high-glucose-exposed proximal tubular epithelial cells by astaxanthin., J Agric Food Chem. 2009 Oct 14;57(19):8793-7.
23 Park JS, Chyun JH, Kim YK, Line LL, Chew BP., Astaxanthin decreased oxidative stress and inflammation and enhanced immune response in humans., Nutr Metab (Lond). 2010 Mar 5;7:18.
24 Suzuki Y, Ohgami K, Shiratori K, Jin XH, Ilieva I, Koyama Y, Yazawa K, Yoshida K, Kase S, Ohno S., Suppressive effects of astaxanthin against rat endotoxin-induced uveitis by inhibiting the NF-kappaB signaling pathway., Exp Eye Res. 2006 Feb;82(2):275-81. Epub 2005 Aug 26.
25 Ohgami K, Shiratori K, Kotake S, Nishida T, Mizuki N, Yazawa K, Ohno S., Effects of astaxanthin on lipopolysaccharide-induced inflammation in vitro and in vivo., Invest Ophthalmol Vis Sci. 2003 Jun;44(6):2694-701.
26 Naito, Y., Uchiyama, K., Aoi, W., Hasegawa, G., Nakamura, N., Yoshida, N., Maoka, T., Takahashi, J., Yoshikawa, T. (2004). “Prevention of diabetic nephropathy by treatment with astaxanthin in diabetic db/db mice.” BioFactors. 20(1):49-59.
27 Yoshida H, Yanai H, Ito K, Tomono Y, Koikeda T, Tsukahara H, Tada N., Administration of natural astaxanthin increases serum HDL-cholesterol and adiponectin in subjects with mild hyperlipidemia., Atherosclerosis. 2010; 208 (2) 520-523
28 Uchiyama, K., Naito, Y., Hasegawa, G., Nakamura, N., Takahashi, J., Yoshikawa, T. (2002). “Astaxanthin protects b-cells against glucose toxicity in diabetic db/db mice.” Redox Report. 7(5):290-3
29 Comhaire FH, El Garem Y, Mahmoud A, Eertmans F, Schoonjans F., Combined conventional/antioxidant "Astaxanthin" treatment for male infertility: a double blind, randomized trial., Asian J Androl. 2005 Sep;7(3):257-62.
30 Angwafor F 3rd, Anderson ML., An open label, dose response study to determine the effect of a dietary supplement on dihydrotestosterone, testosterone and estradiol levels in healthy males., J Int Soc Sports Nutr. 2008 Aug 12;5:12.