Arginina – (nie)zwykły aminokwas

25 marca 2019
129 Wyświetleń

Arginina to nic innego, jak jeden z aminokwasów budujących białka w organizmie. Uważana jest za aminokwas względnie egzogenny. Oznacza to, ze ludzki organizm jest w stanie samodzielnie wytwarzać argininę, jednakże jej ilość może być niewystarczająca w niektórych przypadkach zwiększonego zapotrzebowania, np. w okresie wzrostu dzieci, dysfunkcji nerek, oparzeniach, gojeniu się ran czy przy wzmożonej aktywności fizycznej.

Przemiany argininy w organizmie

Arginina to aminokwas już stosunkowo dobrze poznany. W końcu po raz pierwszy został wyizolowany już w 1886 roku.

Arginina jest przekształcana w organizmie przez enzym arginazę do L-ornityny, czyli ważnego związku w cyklu mocznikowym, prowadzącym do wytworzenia mocznika. Mówiąc w skrócie – te dwa związki pozwalają na usunięcie produktów przemian związków azotowych (w tym „zużytych” białek) z naszego organizmu.

Arginina jest również aminokwasem (obok glicyny i metioniny), z którego może być wytwarzana kreatyna – związek pełniący niezwykle ważną rolę w metabolizmie energetycznym mięśni i nerwów, którego spożycie wiąże się m.in. ze wzrostem masy i siły mięśniowej.

Wśród osób interesujących się żywieniem i medycyną, arginina kojarzy się przede wszystkim jako składnik wpływający korzystnie na zwiększenie biodostępności tlenku azotu (NO). Co ciekawe, połączenie suplementacji L-cytruliny z L-argininą zwiększa stężenie L-argininy we krwi i biodostępność NO jeszcze bardziej, niż w przypadku stosowania tych aminokwasów osobno.

Arginina – tlenek azotu – układ krążenia

Jakie przełożenie na nasze zdrowie ma związek pomiędzy argininą, a tlenkiem azotu? Szczególnie pozytywnego działania upatruje się w stosunku do funkcjonowania układu krwionośnego. Tlenek azotu odpowiada m.in. za relaksację mięśni naczyń krwionośnych (są one bardziej elastyczne) czy też hamowanie adhezji (przylegania) i agregacji płytek krwi w ścianach naczyń krwionośnych. Czym to skutkuje? Obszerna analiza badań naukowych pokazała, że arginina ma działanie hipotensyjne. Jej suplementacja spowodowała istotne obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, zarówno skurczowego jak i rozkurczowego u badanych uczestników. Takie działanie jest szczególnie widoczne wśród osób, które cierpią na nadciśnienie tętnicze krwi.

W badaniach z udziałem ludzi zauważono też, że osoby, które codziennie przyjmowały 2 g (2000 mg) argininy przez 45 dni, miały niższe stężenie triglicerydów, cholesterolu LDL i HDL we krwi, a porównaniu do osób otrzymujących placebo.

Arginina w aktywności fizycznej

Arginina może być również skutecznym związkiem zarówno dla osób uprawiających rekreacyjną aktywność fizyczną, jak i zawodowych sportowców.

Cząsteczka ta korzystnie zwiększa ukrwienie mięśni, przez co podczas wysiłku fizycznego mogą być one zaopatrywane w niezbędne do funkcjonowania składniki odżywcze. Uważa się, że arginina, zwiększając wytwarzania tlenku azotu, wpływa zarówno pośrednio na poprawę regeneracji mięśni, powodując m.in. usuwanie mleczanów i amoniaku, jak też bardziej bezpośrednio, albowiem tlenek azotu jest molekułą o charakterze anabolicznym.

W badaniach z udziałem sportsmenek zaobserwowano, że spożywanie 2 g argininy/dzień przez 45 dni spowodowało wzrost wydajności tlenowej (VO2 max), co w konsekwencji może przekładać się na uzyskanie lepszych wyników sportowych.

Z kolei u zapaśników podanie argininy spowodowało wydłużenie czasu do wyczerpania – zawodnicy byli w stanie dłużej wykonywać aktywność fizyczną. Odnotowano też korzyści w sportach siłowych wynikające ze stosowania argininy. Jej suplementacja (w formie α-ketoglutaranu l-argininy, AAKG) na poziomie 12 g/dzień przez 8 tygodni przyczyniła się do zwiększenia siły maksymalnej w wyciskaniu i mocy maksymalnej mierzonej w teście Wingate.

Inne korzystne działania argininy

Udowodniono, że arginina, wpływając pośrednio na rozluźnienie mięśni gładkich, poprawia erekcję. Z tego też względu można ją spotkać jako jeden ze składników preparatów dedykowanych osobom z zaburzeniami funkcji seksualnych.

Arginina ma również zdolność do zwiększenia wydzielania hormonu wzrostu, przez co wielu naukowców uważa, że wpływa ona na funkcje odpornościowe (immunologiczne) naszego organizmu. W jednej z przeprowadzonych metaanaliz (opracowaniu wielu badań naukowych) zauważono, że uczestnicy doświadczenia, którzy suplementowali L-argininę, charakteryzowali się większą odpowiedzią proliferacyjną limfocytów T. Oznacza to, że arginina wpłynęła pozytywnie na aktywność komórek odpornościowych. Dodatkowo, w tej samej publikacji wykazano, że wśród osób przyjmujących L-argininę była niższą częstość powikłań zakaźnych.

Autorzy pracy przeglądowej, opublikowanej w 2017 roku na łamach czasopisma Wound Medicine, zauważyli pozytywny wpływ uzupełnienia suplementacji o argininę w celu wspomagania gojenia się odleżyn.

Występowanie argininy

Źródłami pokarmowymi argininy są m.in. owoce morza, orzechy, nasiona, mięso. Argininę można również dostarczyć naszemu organizmowi w postaci suplementów diety. Zwykle jest ona sprzedawana jako czysta L-arginina lub AAKG, jak również bardzo często występuje w połączeniu z innymi składnikami, np. L-karnityną czy L-ornityną. Niejednokrotnie aminokwas ten jest także składnikiem odżywek białkowo-węglowodanowych i izolatów białkowych.

Podsumowanie

Arginina to nie tylko zwykły aminokwas budujący białka. To funkcjonalna cząsteczka, która może wpływać korzystnie na układ sercowo-naczyniowy, poprawiać erekcję, czy też zwiększać wydolność naszego organizmu. Pomimo, że dostarczamy ją wraz z dietą, to w stanach zwiększonego zapotrzebowania jej suplementacja może być szczególnie przydatna.

Bartosz Kulczyński