Ważne: Strona wykorzystuje pliki cookies.

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb.
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym.
Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej "Polityce Cookies".

Nie wyświetlaj więcej tego komunikatu
strona główna
ZDROWIE
Udane starzenie siê - wybór nale¿y do Ciebie!
Source: http://www.brinkzone.com/articles/successful-aging-its-your-choice/
Monica Mollica
12.10.2017

    Każdy chce pozostać młodym i pełnym sił witalnych człowiekiem przez całe życie. Starzenie się jest tematem obarczonym przez wiele pytań i mitów. W tym artykule dojdziemy do sedna zagadnienia. 

    RÓŻNE TYPY STARZENIA SIĘ - CHRONOLOGICZNE I FIZJOLOGICZNE

    Zanim zaczniemy, chciałabym rozróżnić dwa typy starzenia się: chronologiczne i fizjologiczne (inaczej biologiczne).

    Wiek chronologiczny opiera się o czas i jest taki sam dla każdego, kto urodził się w tym samym dniu i roku. Odnosi się on do wieku w latach.

    Wiek fizjologiczny, zwany również wiekiem biologicznym, jest wynikiem wielu czynników, z których sporą część możemy kontrolować, i różni się między ludźmi (nawet urodzonych w tym samym dniu i roku). Odnosi się do wieku w znaczeniu sprawności fizycznej.

    Chronologiczne starzenie się odnosi się do tego, jak długo żyjemy i jest określane za pomocą formuły matematycznej, która jest taka sama dla wszystkich: bieżąca data minus data urodzenia. Jest ono funkcją czasu i nie może być spowolnione, zatrzymane lub przyspieszone (na marginesie: według teorii względności Einsteina, chronologiczny wiek może być zmieniony, ponieważ kiedy coś zbliża się do prędkości światła, czas zwalnia, a więc też wiek chronologiczny. Aczkolwiek to nie dotyczy nas, uziemionych ludzi).

    Fizjologiczne starzenie się oznacza stan ciała. Co ciekawe, istnieje wiele czynników mających na nie wpływ, które są pod naszą pełną kontrolą (np. ćwiczenia, odżywianie, sen itd.). Chociaż starzenie chronologiczne i fizjologiczne są ze sobą związane, ilość przeżytych lat nie musi mieć wiele wspólnego z wiekiem ciała. Wielu ludzi nie lubi zdradzać swojego (chronologicznego) wieku, jeśli jednak dbają o siebie, powinni być z niego dumni!

    Tak więc wiek chronologiczny i fizjologiczny nie zawsze się pokrywają, a wygląd i stan zdrowia często nie odpowiadają temu, co jest typowe w danym wieku chronologicznym. Kiedy mówimy o starzeniu się i profilaktyce antystarzeniowej, mamy na myśli wiek fizjologiczny. OK, skoro już wszystko jasne, przejdźmy dalej.

    PIERWOTNE I WTÓRNE STARZENIE SIĘ

    Starzenie się może być określone jako wynik dwóch nakładających się i interaktywnych procesów, znanych jako pierwotne i wtórne starzenie się1. Jednak ta teoria nie jest powszechnie akceptowana, ponieważ trudno jest całkowicie oddzielić oba czynniki.

    Starzenie pierwotne lub „wewnętrzne starzenie” jest postępującym pogorszeniem struktury fizycznej i funkcji biologicznej, które występuje tylko z wiekiem, niezależnie od innych czynników. Na przykład, zmiany w składzie ciała (tj. zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zmniejszenie masy mięśniowej i akumulacja tłuszczu brzusznego) 2-4 i postępujące spadki funkcji serca, płuc, nerek i układu odpornościowego występują zwykle z wiekiem 5-7.

    Starzenie wtórne jest przyspieszonym pogorszeniem się struktury narządów i funkcji wskutek chorób, takich jak cukrzyca i nadciśnienie, lub szkodliwych czynników środowiskowych i życiowych, takich jak palenie tytoniu czy nadmierne nasłonecznienie 8-10.

    DEFINICJA STARZENIA SIĘ

    Wszyscy ludzie i zwierzęta (jak również i inne żywe organizmy) ulegają zmianom w czasie. W wielowymiarowej rzeczywistości życia trudno jest określić starzenie się w prostych słowach. National Institute of Aging twierdzi, że: „w jego najszerszym znaczeniu, starzenie się odnosi się jedynie do zmian, które miały miejsce w trakcie cyklu życia". Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje starzenie się jako: „proces stopniowej zmiany w strukturach biologicznych, psychicznych i społecznych jednostki". Jeszcze inna definicja mówi, iż jest to: „trwający całe życie proces starzenia się na poziomie komórek, narządów i całego ciała"  11.

    Z punktu widzenia biologicznego, określenia „starzenie się” często używamy zamiennie z terminem „starość”, który oznacza: „proces biologicznej zmiany patologicznej, w wyniku której organizmy są mniej zdolne do utrzymania funkcji fizjologicznej i homeostazy” 12.

    Tak więc starzenie się może być postrzegane jako spadek, zmiana lub rozwój. Spadek funkcji ciała oraz funkcji psychicznych ma negatywne konotacje. Zmiany w ciele i funkcjach psychicznych mają neutralne znaczenie. Jednak nie wszystko zmienia się wraz z wiekiem. Nasza zdolność do kochania i bycia kochanym nie zmniejsza się. Na plaży możemy zajmować się wnukami zamiast podrywem ukochanej, ale nasza zdolność do radości nie słabnie. Jak zobaczycie poniżej, trzecie spojrzenie na starzenie się wymaga dalszych prac. Podobnie jak sam wiek, doświadczenie, wiedza i mądrość mogą tylko wzrastać wraz z upływem czasu.

    Jednym z powodów braku jednej konkretnej definicji starzenia się jest to, że można postrzegać je na tak wiele różnych sposobów, w zależności od społecznych, behawioralnych, fizjologicznych, morfologicznych, komórkowych i molekularnych zmian i norm. Badania doprowadziły do powstania wielu teorii, które mogą wyjaśnić proces starzenia się.

    TEORIE STARZENIA SIĘ

    Chcę, aby było jasne od samego początku, że podstawowe przyczyny starzenia się pozostają nieznane.

    Proces starzenia się jest złożony i wieloczynnikowy. Jednak intensywne badania w ciągu ostatnich dziesięcioleci doprowadziły do powstania kilku teorii starzenia się 13,14. Owe teorie starzenia się można podzielić na różnych poziomach: ewolucyjnym, molekularnym, komórkowym i systemowym (całe ciało). Poniższa tabela podsumowuje te teorie i krótko opisuje każdą z nich. 

    Klasyfikacja i krótki opis głównych teorii starzenia się

     

     

     

    Poziom biologiczny / Teoria

     

    Opis

     

    Ewolucyjna

     

    Nagromadzenie mutacji

    Mutacje, które wpływają na stan zdrowia w starszym wieku, nie są pod presją selekcyjną.

    Jednorazowe ciało

     

    Komórki somatyczne są utrzymywane wyłącznie w celu zapewnienia ciągłości sukcesu reprodukcyjnego; po reprodukcji stają się zbędne.

    Antagonistyczna plejotropia

     

    Geny korzystne w młodszym wieku stają się szkodliwe w starszym wieku.

    Plejotropia dotyczy jednego genu, który ma wpływ na wiele cech fizjologicznych.

    Molekularna

     

    Regulacja genowa

    Starzenie się jest spowodowane zmianami w ekspresji genów regulujących zarówno rozwój, jak i starzenie się.

    Ograniczenie kodonowe

     

    Wierność / dokładność translacji mRNA jest osłabiona z powodu niemożności dekodowania kodonów w mRNA.

     

    Błąd krytyczny

     

    Spadek wierności ekspresji genowej powoduje zwiększenie frakcji patologicznie zmienionych białek.

    Mutacje somatyczne

     

    Molekularne uszkodzenia gromadzą się przede wszystkim w DNA / materiale genetycznym.

    Dysdyferencjacja

     

    Stopniowa akumulacja losowych uszkodzeń molekularnych osłabia regulację ekspresji genów.

    Komórkowa

     

    Starzenie komórkowe - teoria telomerów

    Fenotypy starzenia się są spowodowane wzrostem liczby starzejących się komórek.

    Starzenie się może być wynikiem utraty telomerów (starzenie replikacyjne) lub stresu komórkowego (starzenie komórkowe).

    Wolne rodniki

     

    Metabolizm oksydacyjny produkuje wysoce reaktywne wolne rodniki uszkadzające lipidy, białka oraz DNA.

     

    Zużycie

     

    Akumulacja zwykłych uszkodzeń.

     

    Apoptoza

     

    Zaprogramowana śmierć komórek wskutek genetycznych zdarzeń lub kryzysu genomowego.

    Systemowa

     

    Neuroendokrynna

    Zmiany w neuroendokrynnej kontroli homeostazy powodują wystąpienie zmian fizjologicznych związanych z wiekiem.

    Immunologiczna

     

    Spadek funkcji układu immunologicznego wraz z wiekiem przyczynia się do zmniejszenia częstości występowania chorób zakaźnych, ale zwiększenia częstotliwości występowania chorób autoimmunologicznych.

    Tempo życia

     

     

    Zakłada stałą wartość potencjału metabolicznego dla każdego żywego organizmu (żyć szybko, umierać młodo).

     

    Nie martwcie się, jeśli nie zrozumieliście całej terminologii pojawiającej się w tabeli; umieściłam ją tutaj tylko po to, aby przedstawić i podsumować różne teorie na temat starzenia się / zapobiegania starzeniu się. 

    Główne teorie starzenia się skupiają się wokół jednej konkretnej przyczyny starzenia się, dostarczając przydatnych i ważnych informacji dla zrozumienia zmian fizjologicznych zachodzących wraz z wiekiem. Chociaż zwolennicy konkretnej teorii mogą stwierdzić, że ich teoria jest tą „jedyną”, należy zauważyć, że wiele z nich nakłada się na siebie. Zmiany wydarzeń molekularnych związanych ze starzeniem się mogą prowadzić do zmian komórkowych, a te z kolei przyczyniają się do niewydolności narządów i układów, co posiada ewolucyjne implikacje na reprodukcję i przetrwanie.

    Stąd też szukanie jednej jedynej przyczyny starzenia się (np. pojedynczego genu lub spadku w danym układzie w ciele) zostało ostatnio zastąpione poglądem, iż starzenie się jest procesem bardzo skomplikowanym i wieloczynnikowym 15. W rzeczywistości bardzo prawdopodobne jest, że wiele procesów jednocześnie współpracuje ze sobą i działa na różnych poziomach organizacji funkcjonalnej 16. W złożonych, wielokomórkowych organizmach, jak ludzkie czy zwierzęce, badanie interakcji między przyczynami wewnętrznymi (genetycznymi), zewnętrznymi (środowiskowymi) oraz stochastycznymi (przypadkowe uszkodzenia ważnych cząsteczek) pozwala na zaistnienie bardziej owocnego globalnego podejścia sprzyjającego kompleksowemu i realistycznemu zrozumieniu procesu starzenia się. Dlatego też różne teorie starzenia się nie powinny być traktowane jako wzajemnie wykluczające się, a mogące być uzupełnieniem innych, co pozwoli wyjaśnić niektóre lub wszystkie cechy normalnego procesu starzenia się.

    Jak pokazują różne teorie starzenia się, rozumiemy już znaczną część tego procesu. U kilku gatunków zwierząt (gryzonie, małpy) interwencje eksperymentalne pokazują, że możliwe jest opóźnienie wystąpienia spadków funkcjonalnych i patologii, a także przedłużenie długości życia poprzez manipulacje mechanizmami molekularnymi (np. zmniejszenie liczby wolnych rodników), komórkowymi (np. ochrona mitochondriów) i systemowymi (np. zmiany endokrynologiczne) 17. Ostatnie postępy w badaniach na temat przeciwdziałania starzeniu się pokazują ekscytujące i obiecujące zastosowania interwencji terapeutycznych u człowieka 18-22.

    TRADYCYJNE „NORMALNE” A UDANE STARZENIE SIĘ

    Wiele osób postrzega starzenie się jako czas spadku funkcji poznawczych i fizycznych. W ciągu ostatnich trzech dekad opinia publiczna i większość naukowców zaakceptowała ten negatywny stereotyp wieku jako normę 23-24. Osoby w podeszłym wieku były postrzegane i określane jako „chorzy i/lub niepełnosprawni”, „impotenci”, „brzydcy”, „cechujący się spadkiem psychicznym”, „chorzy psychicznie”, „bezużyteczni”, „niesamodzielni”, „biedni” i „przygnębieni”. Ten negatywny stereotyp i dyskryminację ludzi starszych określa angielskie słowo „ageism”, czyli dyskryminacja ze względu na wiek 23.

    Badania nad starzeniem się człowieka w latach 1960-1980 roku koncentrowały się na średnich „normalnych" spadkach funkcjonalności związanych ze starzeniem się narządów i układów organizmu 25. Chociaż prawdą jest, że funkcje organizmu pogarszają się, kiedy się starzejemy, wszyscy widzieliśmy ludzi, którzy wyglądają młodziej i są bardziej sprawni niż ich rówieśnicy. Zostało to nawet naukowo udokumentowane 26,27. Tradycyjne badania skupiające się wokół kwestii starzenia się całkowicie zaniedbały to, że istnieją poważne różnice funkcjonalne między starszymi osobami w tych samych grupach wiekowych. Różnice w funkcjonalności ludzi w swoich grupach wiekowych zostały tylko przypisane naszej genetycznej spuściźnie. Chociaż czynniki genetyczne przyczyniają się do sposobu, w jaki się starzejemy i mimo że istnieje osobna dziedzina badań na ten temat 28, nasze geny nadal stanowią jedynie niewielką część tego, jak wdzięcznie możemy się zestarzeć. Bliźniacze badania, w których sprawdzono wpływ genów na starzenie się, wykazały, że dziedziczność wyjaśnia około 20-30% różnic w długości życia oraz 22% różnic w funkcjonowaniu 29. Zarówno długowieczność, jak i funkcjonowanie wydają się mniej dziedziczne niż zdolności poznawcze 30. Tak więc większość różnic w tym, jak wdzięcznie się starzejemy, wynika z niedziedzicznych wpływów środowiska i stylu życia, które nie są częścią procesu starzenia się.

    Na szczęście w latach 1980 i 1990 pogląd na starzenie zaczął się zmieniać i zakwestionował nieuchronność upośledzenia funkcji i chorób w podeszłym wieku 31,32.

    Owo nowe spojrzenie na starzenie dzieli procesy starzenia się na trzy możliwe grupy 31,32:

    1.    Starzenie się z chorobą i niepełnosprawnością.

    2.    Normalne starzenie się przy braku jawnej patologii, ale w obecności niektórych spadków funkcji.

    3.    Udane (lub zdrowe) starzenie się, z niewielką lub brakiem patologii oraz nieznaczną lub brakiem utraty funkcjonalności.

    Takie grupowanie procesów starzenia się wychodzi z założenia, że starzenie się charakteryzuje się wyłącznie spadkiem kompetencji funkcjonalnych i zdrowia, jak również ponownie skupia się na znacznym zróżnicowaniu wśród osób starszych. Podkreśla to także istnienie pozytywnych efektów (tj. bez niepełnosprawności, choroby lub poważnego spadku fizjologicznego) i ewentualne unikanie wielu, jeśli nie wszystkich, chorób i niepełnosprawności związanych zwykle z podeszłym wiekiem.

    Według nowego podejścia do starzenia się, mechanizmy skutecznego starzenia składają się z:

    1.    Utrzymywania prawidłowej funkcji.

    2.    Odpowiedzi wyrównawczych wywołanych przez ćwiczenia, dobre odżywianie i edukację w celu przywrócenia funkcji.

    3.    Interwencji w celu zastąpienia wadliwej funkcji (czyli terapii zastępczej).

    4.    Zmiany efektu zdrowotnego poprzez zmianę profilu ryzyka.

    5.    Zapobiegania chorobom.

    6.    Wzmocnienia interakcji społecznych.

    Dzięki temu nowemu podejściu do starzenia się, tradycyjny termin „okres życia” został zastąpiony terminem „okres zdrowia”.

    UDANE STARZENIE SIĘ - CO KRYJE SIĘ POD TĄ NAZWĄ?

    Chociaż koncepcja udanego starzenia się jest popularna zarówno wśród naukowców, jak i ogółu ludzkości, nie ma jednej uzgodnionej definicji. Nie ma nawet żadnego porozumienia w sprawie wykorzystania terminu, z deskryptorami od pomyślnego starzenia się do zdrowego starzenia się, poprzez produktywne starzenie się, długość aktywnego życia, lata w zdrowiu i dobre starzenie się 31,33-37.

    Według klasycznej definicji 31,32,38, udane starzenie się można określić jako takie, które zawiera trzy elementy:

    1.    Brak chorób i niepełnosprawności.

    2.    Wysokie funkcjonowanie fizyczne i poznawcze.

    3.    Zaangażowanie społeczne i produktywność.

    W późniejszym udoskonalaniu definicji dodano aspekty psychospołeczne, takie jak: samoakceptacja, pozytywne relacje z innymi, autonomia, kontrola środowiska, cel w życiu i rozwój osobisty 39. Stwierdzono również, że udane starzenie się jest procesem rozwojowym, który może być zrealizowany na dowolnym etapie życia 39.

    Niezależnie od tego, jakich kryteriów i terminów używamy, wszyscy chcemy mieć zdolność prosperowania i rozwijania się tak długo, jak żyjemy.

    DŁUGOŚĆ ŻYCIA, OCZEKIWANA DŁUGOŚĆ ŻYCIA W ZDROWIU I DŁUGOWIECZNOŚĆ

    Spójrzmy na niektóre tendencje i prognozy starzenia się.

    Średnia długość życia ludzi wzrosła w ciągu ostatniego stulecia, głównie w wyniku znacznej poprawy warunków sanitarnych, publicznych reform zdrowia i poprawy higieny osobistej, postępu w wiedzy medycznej i praktyki oraz polepszenia poziomu życia 40. W USA średnia długość życia w chwili urodzenia wynosi teraz około 75 lat u mężczyzn i 80 lat u kobiet (World Health Organization 2003). Można to porównać do 48 lat na początku XX w. 40.

    W Stanach Zjednoczonych w 1900 roku liczba ludności w wieku 65 lat i więcej wynosiła 3,1 mln (4% ogółu ludności), w 1950 roku liczba ta wzrosła do 12,2 mln (8,1% ogółu ludności), zaś w 2000 r. wzrosła do 35 mln (12,4% ogółu ludności) 41. W 2008 roku w Stanach Zjednoczonych mieszkało 39 mln osób w wieku 65 lat i więcej, co stanowi 13% całej populacji.

    Populacja starszych osób wzrosła z 3 mln w roku 1900 do 39 mln w 2008 roku. Liczba najstarszych osób (w wieku 85 lat i więcej) wzrosła z nieco ponad 100 tys. w 1900 roku do 5,7 mln w 2008 roku. Osoby z wyżu demograficznego (urodzone w latach 1946 - 1964) miały 65 lat w 2011., a liczba osób starszych wzrośnie dramatycznie w latach 2010-2030. Populacja osób starszych w 2030 roku wyniesie dwa razy więcej niż w roku 2000, oznaczając wzrost z 35 mln do 72 mln, co stanowi prawie 20% całkowitej populacji USA 41. Populacja najstarszych wzrośnie gwałtownie po roku 2030, kiedy pokolenie wyżu demograficznego przeniesie się do tej grupy wiekowej. Amerykańskie Biuro Spisu Ludności przewiduje, że populacja w wieku 85 i więcej może wzrosnąć z 5,7 mln w 2008 do 19 mln w 2050 roku. Niektórzy naukowcy przewidują, że umieralność w starszym wieku będzie spadać szybciej niż odzwierciedlają to prognozy ABSL, co może doprowadzić do jeszcze szybszego wzrostu tej populacji 42-44.

    W 2000 roku Światowa Organizacja Zdrowia uznała, że jakość życia w starszym wieku jest tak samo ważna jak zwiększenie długowieczności i wprowadziła pojęcie przewidywanej długości życia w dobrym zdrowiu (zwanego także HALE, healthy life expectancy), co określa się jako: „średnią liczbę lat, w których człowiek może spodziewać się życia w pełni zdrowia, biorąc pod uwagę lata życia w mniej niż pełni zdrowia z powodu choroby i / lub uszkodzenia ciała"(World Health Organization 2000). Innymi słowy, przewidywana długość życia w dobrym zdrowiu jest liczbą lat, które dana osoba może przeżyć bez żadnych poważnych wyniszczających chorób (WHO 2000). Przewidywana długość życia w dobrym zdrowiu wynosi około 67 lat dla mężczyzn i 71 lat dla kobiet (World Health Organization 2000).

    Maksymalna obserwowalna długość życia przedstawia najdłużej żyjącego (-cych) członka (-ów) populacji 45. Najstarszą osobą w historii była kobieta, która zmarła w 1997 roku we Francji w wieku 122 lat 46. Najstarszy zarejestrowany mężczyzna zmarł w 1998 roku w wieku 115 lat 47. Z kolei średnia długość życia (lub oczekiwana długość życia w momencie urodzenia) odnosi się do uśrednionego czasu życia ludzi w danej populacji 40. Teoretyczna maksymalna długość życia lub potencjalna maksymalna długość życia jest teoretycznym najwyższym osiągalnym wiekiem 45. Nie wiemy, ile on dziś wynosi, ale spekuluje się, że jest to około 125 lat 48.

    CZY ISTNIEJE LIMIT DŁUGOŚCI ŻYCIA?

    Podstawowym pytaniem w badaniach na temat starzenia się jest to czy ludzie posiadają niezmienną granicę długości życia. Jednak to czy maksymalna obserwowana długość życia może wzrosnąć i wzrosła jest nadal kontrowersyjne. Według niektórych naukowców, pozostaje ona stała 49,50. Z drugiej strony inni wykazali, że w ostatnim wieku maksymalna długość życia rośnie w krajach uprzemysłowionych 51. Na przykład analiza statystyczna najdłuższej serii dostępnych wiarygodnych informacji na temat osiągniętych górnych granic wieku u ludzi wykazała, że między 1969 a 1999 maksymalna rozpiętość życia rosła o 1,1 roku każdego dziesięciolecia. Tabela poniżej pokazuje dokładniej zmiany średnich i maksymalnych długości życia 40.

    Średnia zmiana (w latach na dekadę) w średniej i maksymalnej długości życia w Szwecji 51.

     

    1861–1960

    1970–1999

    Średnia długość życia (oczekiwana długość życia

    podczas narodzin)

    3,1

    1,8

    Maksymalna obserwowalna długość życia (maksymalny wiek zgłaszany w chwili śmierci)

    0,4

    1,5

    Tak więc, mimo że średnia długość życia wzrosła ponad maksymalną obserwowalną długość życia, dane wyraźnie wskazują, że maksymalna obserwowalna rozpiętość życia nie jest niezmienna i że nasza granica długości życia również stale rośnie.

    PREDYKTORY STARZENIA SIĘ - WIELE WARTOŚCIOWYCH WNIOSKÓW PŁYNĄCYCH OD NASZYCH OBECNYCH STULATKÓW

    Rzućmy okiem na to, co robią współcześnie żyjące starsze osoby, aby dobrze się starzeć i jak przedstawiają się ich cechy fizjologiczne. Ludzie posiadający 100 lat lub więcej stanowią intrygujący obiekt badań nad starzeniem się, ponieważ wykazują ekstremalną długowieczność, a jednocześnie część z nich udanie zestarzała się i cierpi na mniej chorób niż nieco młodsi koledzy 52,53.

    Wykazano, że niezależni stulatkowie uczestniczą w regularnych ćwiczeniach (proporcjonalnie do ich możliwości fizycznych), częściej spożywają białko i regularnie śpią, jak również nie piją alkoholu 54. Innymi predyktorami zdrowego starzenia są: niskie ciśnienie krwi, niskie stężenie glukozy, niepalenie papierosów i szczupła sylwetka 55. Typowi niezależni stulatkowie mają lepszą ostrość widzenia, zachowali zdolność żucia i mieszkają w domu 54. Są oni stosunkowo zdrowi, niezależni przez większość życia i nie doświadczają znaczącego spadku funkcjonalności aż do śmierci 56.

    Inne czynniki, które zostały udokumentowane u stulatków, to wyższe spoczynkowe tempo metabolizmu i niski stosunek obwodu talia-biodra 57,58, wyższy poziom IGF-1 59, zachowana czynność tarczycy 60, odporność 61, wrażliwość na insulinę i działanie glukozy 62. U stulatków również zaobserwowano mniej aterogenny profil lipidów w osoczu (niższe LDL i wyższe HDL oraz większe rozmiary cząsteczek LDL i HDL) w porównaniu do innych starszych badanych 63,64. Ponadto, podczas gdy częstotliwość występowania demencji zwiększa się wraz z wiekiem, nie jest ona nie do uniknięcia u stulatków 65-67, a funkcje poznawcze rzeczywiście wydają się być ważne dla długowieczności 68.

    NARODZINY GENERACJI C

    Według obserwatorów trendów konsumenckich, nowa generacja - Generacja C - pojawi się w ciągu najbliższych 10 lat. Urodzeni po 1990 roku są określani jako „cyfrowi tubylcy”. Teraz zaczynają studiować na uniwersytetach i wchodzić na rynek pracy, oczekuje się od nich przemienienia świata, który znamy 69. „C” oznacza „connected” (połączony), „communicating” (porozumiewający się), „content-centric” (zorientowany na zawartość), „creative” (kreatywny) i „change” (zmiana); jednak może ono również oznaczać „centenarian” (stulatek), bowiem po raz pierwszy w historii wielu urodzonych w tym okresie będzie żyć 100 lat lub więcej.

    Stulatkowie, kiedyś uważani za rzadko występujących, teraz są coraz częściej spotykani. Rzeczywiście, są oni najszybciej rozwijającą się demograficzną grupą światowej populacji, ich liczba niemalże podwaja się każdej dekady, począwszy od 1950 roku. Przewiduje się, że ich ilość wzrośnie więcej niż pięciokrotnie między 2005 a 2030 rokiem 70.

    OBCIĄŻENIE ALLOSTATYCZNE – MAŁE NADUŻYCIA KUMULUJĄ SIĘ W CIĄGU ŻYCIA

    Oprócz biologicznych efektów starzenia się, spora część chorób i niepełnosprawności w starszym wieku jest związana z czynnikami ryzyka obecnymi w młodszym wieku 55. Jeżeli macie 30 lat i myślicie: „zacznę się o to martwić, kiedy dojdę do pięćdziesiątki" to popełniacie błąd. Im wcześniej zaczniecie dbać o swoje zdrowie poprzez regularne ćwiczenia i zdrowe jedzenie, tym lepiej zrobicie dla swojej przyszłości. Nawet odżywianie w bardzo młodym wieku i ćwiczenia u dzieci i młodzieży mają wpływ na proces starzenia się 71. Wykazano, że zdrowy styl życia obejmujący kontrolę wyboru zdrowych produktów w diecie, aktywność fizyczną, redukcję tkanki tłuszczowej (masa ciała) oraz kontrolę nad stresem, może dodać co najmniej 10 lat do zdrowego, dobrej jakości, długiego życia 72

    Obciążenie allostatyczne jest związane z pomyślnym starzeniem się, ryzykiem chorób i spadkami funkcjonalnymi. Jest to fizjologiczne zużycie ciała w czasie wysiłków zmierzających do dostosowania się do doświadczeń życiowych i potrzeb 73,74. Obciążenie allostatyczne jest mierzone przy użyciu złożonego indeksu wskaźników skumulowanego napięcia w kilku narządach i tkankach, a zwłaszcza w układzie krążenia, i odzwierciedla ono szkodliwe skutki reakcji organizmu na przewlekły stres 75,76.

    Wyższe obciążenie allostatyczne zostało powiązane ze zwiększoną śmiertelnością 73oraz gorszym funkcjonowaniem poznawczym i fizycznym 74  i przewiduje większe spadki w funkcjonowaniu poznawczym i fizycznym starszych mężczyzn i kobiet 74. Oprócz tego, że wysokość obciążenia allostatycznego jest wskaźnikiem zużycia ciała, może ono również przewidzieć zwiększone ryzyko występowania chorób sercowo-naczyniowych, niezależnie od socjodemograficznych i innych czynników ryzyka dla zdrowia 74. Obciążenie allostatyczne jest również niezależnym czynnikiem spadku funkcjonowania u starszych mężczyzn i kobiet 77.

    Tak więc, nawet jeśli macie po 20, 30 lat, dobrze jest pomyśleć o konsekwencjach zdrowotnych Waszych obecnych nawyków i stylu życia.

    NIGDY NIE JEST ZA PÓŹNO

    Jeśli po przeczytaniu poprzedniego akapitu uważacie: „strzelaj, jest zbyt późno dla mnie, szkoda już jest wyrządzona", jesteście w błędzie! Liczne badania wykazały, że poprawa nawyków związanych ze zdrowiem i zmniejszeniem czynników ryzyka nawet w starszym wieku przynosi znaczne korzyści.

    Na przykład, w badaniu obserwowano mężczyzn w średnim wieku (45-68 lat), którzy byli wolni od  chorób i funkcjonalnych zaburzeń od początku badania przez ponad 40 lat (1965-2005). Celem była ocena ogólnego i wyjątkowego przeżycia. Wyjątkowe przeżycie zdefiniowano jako przeżycie do wieku 75, 80, 85 lub 90 lat bez występowania głównych sześciu przewlekłych chorób i bez upośledzenia funkcji poznawczych oraz fizycznych. Z wszystkich uczestników 42% dożyło wieku 85 lat, a 11% spełniło kryteria wyjątkowego przeżycia do wieku 85 lat. Duża siła chwytu oraz unikanie nadwagi, hiperglikemii, nadciśnienia tętniczego, palenia papierosów i nadmiernego spożycia alkoholu było związane z przeżyciem, zarówno ogólnym, jak i wyjątkowym. Ponadto wysoki poziom wykształcenia i unikanie hipertriglicerydemii związane były z wyjątkowym przeżyciem, zaś brak współmałżonka był związany ze śmiertelnością przed ukończeniem 85 lat. Modele statystycznych czynników ryzyka wskazują, że prawdopodobieństwo przeżycia do najstarszego wieku wynosi aż 69% bez czynników ryzyka i zaledwie 22% z obecnymi sześcioma lub więcej czynnikami ryzyka. Prawdopodobieństwo wyjątkowego przeżycia do wieku 85 lat wynosiło 55% (bez czynników ryzyka), ale spadło do 9% z sześcioma lub więcej czynnikami ryzyka. Tak więc, jeśli występuje u Was jakikolwiek z popularnych czynników ryzyka, z którym zmaga się najwięcej osób w średnim wieku, a dokonacie zmian w stylu życia, aby je poprawić, możecie zwiększyć prawdopodobieństwo długiego i zdrowego życia 78.

    W innym badaniu, w którym oceniano związek między zmianami w sprawności fizycznej a ryzykiem zgonu u mężczyzn, okazało się, że zmiana trybu życia z nieaktywnego na aktywny pozwoliła na zmniejszenie o 44% ryzyka śmiertelności w stosunku do tych, którzy pozostali nieaktywni 5 lat później, nawet po uwzględnieniu innych czynników ryzyka. Każda minuta dodana do maksymalnego czasu na bieżni oznaczała zmniejszenie ryzyka śmiertelności o 8%. Jest to dość imponujące i powinno zachęcić niewytrenowane osoby do poprawienia swojej kondycji poprzez rozpoczęcie programu aktywności fizycznej, nawet jeśli są one w średnim wieku 79.

    W badaniu wpływu aktywności fizycznej w średnim wieku na sprawność fizyczną we wczesnych latach starszego wieku obserwowano przez 9 lat osoby w wieku od 39 do 63 lat (na początku leczenia). Stwierdzono, że stosunkowo sprawni i zdrowi mężczyźni i kobiety w średnim wieku, aktywni fizycznie na zalecanym poziomie, byli bardziej skłonni do zgłaszania wysokiej sprawności fizycznej w okresie obserwacji, w porównaniu do innych osób prowadzących siedzący tryb życia. Dlatego uczestnictwo w fizycznie aktywnym stylu życia w średnim wieku wydaje się mieć kluczowe znaczenie dla utrzymania wysokiej sprawności fizycznej w starszym wieku 80.

    W badaniu, w którym oceniano potencjalne zagrożenia dla zdrowia i ekonomiczne skutki zmniejszenia występowania pospolitych czynników ryzyka u starszych Amerykanów, wykazano korzyści z profilaktyki czynników ryzyka wśród Amerykanów w wieku 51 lat i starszych. Zwiększenie długości życia dzięki skutecznemu leczeniu otyłości, nadciśnienia (wysokiego ciśnienia krwi) oraz cukrzycy zostało oszacowane na okres do 4 lat. Pomimo dłuższego życia, osoby skutecznie leczone na którykolwiek z owych czynników ryzyka miałyby niższe wydatki medyczne przez całe swoje życie, co oznacza, że dodatkowe lata życia są dodawane do lat zdrowych i wolnych od chorób 81.

    Nawet na starość mamy znaczne zdolności przystosowania się do regularnych ćwiczeń. Ćwiczenia tlenowe umożliwiają poprawę wydolności i zmniejszają ryzyko rozwoju cukrzycy typu II u osób starszych. Wykazano, że wysoce intensywny trening oporowy (powyżej 60% 1CM) powoduje duży wzrost siły u osób w podeszłym wieku. Ponadto trening oporowy zaowocował znaczącym zwiększeniem wielkości mięśni u starszych mężczyzn i kobiet, a także miał pozytywny wpływ na wiele czynników ryzyka złamań osteoporotycznych u kobiet po menopauzie, które wcześniej prowadziły siedzący tryb życia. Zatem starość nie zmniejsza zdolności adaptacji do progresywnego programu treningu oporowego, a ćwiczenia mogą zmniejszyć lub odwrócić syndrom fizycznej słabości, która jest tak powszechna wśród najstarszych z seniorów 82. Nawet u osób w bardzo podeszłym wieku 87 lat, trening bazujący na ćwiczeniach oporowych jest wykonalnym i skutecznym środkiem przeciwdziałania osłabieniu mięśni i słabości fizycznej 83.

    W pewnym ciekawym badaniu naukowcy starali się scharakteryzować osłabienie mięśni u bardzo starych osób i jego odwracalność poprzez trening siłowy 84. Dziesięciu wątłych, przebywających w domu opieki ochotników w wieku 90-96 lat podjęło ośmiotygodniowy program treningu oporowego o wysokiej intensywności. Wzrost siły wynosił średnio 174%, a obwód w połowie uda wzrósł o 9%, podczas gdy prędkość chodu poprawiła się o 48% po treningu. Stwierdzono, że trening siłowy z dużym obciążeniem prowadzi do znaczących zysków w sile i wielkości mięśni oraz w mobilności funkcjonalnej wśród słabych, mających do 96 lat, mieszkańców domów opieki 84. Tak więc, z treningiem fizycznym o wystarczającej częstotliwości, intensywności i czasie trwania całkiem możliwe jest zwiększenie masy mięśniowej, siły i wytrzymałości w każdym wieku, a także zapobieganie sarkopenii, otyłości, cukrzycy typu II, chorobie wieńcowej, nadciśnieniu tętniczemu oraz osteoporozie. Nie istnieje żadna interwencja farmakologiczna, która daje większą obietnicę poprawy zdrowia i promuje niezależność u osób starszych niż ćwiczenia 85.

    Badania te jasno dowodzą, że nigdy nie jest za późno, aby zacząć żyć zdrowiej i korzystać z tych zmian. Chociaż na pewno lepiej zacząć od zdrowych nawyków w młodym wieku i utrzymać je przez całe życie, to dla tych, którzy zeszli z dobrej drogi (czyli dla większości ludzi!), natura jest wyjątkowo wyrozumiała. Nie tylko możemy odzyskać utracone funkcje i znacznie zmniejszyć ryzyko, ale możemy rzeczywiście zwiększyć funkcje i zdrowie poza nasz wcześniejszy poziom.

    TRZY KROKI W KIERUNKU PRZEDŁUŻENIA ŻYCIA I ZDROWIA

    Jednym ze sposobów zrozumienia naszej drogi do długowieczności i zdrowia jest uznanie jej za podróż z następującymi po sobie trzema etapami.

    Etap 1 opiera się na terapiach, które istnieją dzisiaj, takich jak ćwiczenia, odżywianie i odpowiednia suplementacja. Etap 1 zaprowadzi nas do etapu 2, który składa się z terapii biotechnologicznych. Etap 2 następnie prowadzi nas do etapu 3, rewolucyjnej nanotechnologii/sztucznej inteligencji, które sprawią, że nasze życie się wydłuży, co obecnie jest niezrozumiałe, ale wkrótce będzie codziennością, mierzącą setki lat 86,87.

    Technologie przeciwstarzeniowe z etapu 2 i 3, które mają potencjał, aby przedłużyć nasze zdrowie bardziej niż kiedykolwiek nam się to marzyło, są kontrowersyjnym tematem i są otoczone kwestiami etycznymi i politycznymi.

    DOŚĆ GADANIA!

    Nie ma usprawiedliwienia w traktowaniu procesu starzenia się jako przyczyny niepełnosprawności i chorób w starszym wieku. Bogactwo badań pokazuje w kółko, że wielu, jeśli nie większości, spadkom funkcjonalnym i niepełnosprawnościom powiązanym z wiekiem można zapobiec dzięki ćwiczeniom i odpowiedniemu odżywieniu się, niezależnie od naszego wieku. Udane starzenie się zależy nie tyle od gwiazd i genów, ale od nas samych. Przejmijcie kontrolę i rozpocznijcie dodawanie zarówno lat do swojego życia, jak i życia do swoich lat!

    Bibliografia dostępna na stronie

    Monica Mollica 

    Monica Mollica ma tytuł magistra nauki o żywieniu, który uzyskała na Uniwersytecie Sztokholmskim i w Instytucie Karolinska w Szwecji. Zrobiła również doktorat na renomowanym Uniwersytecie Baylor w Teksasie.

    Już jako młody sportowiec Monica żywo zainteresowała się problematyką odpowiedniego odżywiania się w celu zachowania sprawności fizycznej i dobrego zdrowia. Kierując się taką pasją poznawczą, zdobyła specjalizację z żywienia na Uniwersytecie Sztokholmskim i w Instytucie Karolinska. Po stracie ojca, który zmarł wskutek ataku serca w wieku 48 lat, Monika zaczęła specjalizować się w zakresie możliwości zachowania zdrowego układu sercowo-naczyniowego oraz prewencji pierwotnej.

    Jest zdecydowanym zwolennikiem dbania o siebie już od okresu dojrzewania (i wczesnej dorosłości), a także podkreślania znaczenia stylu życia dla promocji zdrowia w każdym wieku.

    Dziś Monica dzieli się swoimi spostrzeżeniami na temat badań medycznych, jak również rzeczywistymi, praktycznymi doświadczeniami oraz pasją, pracując jako redaktor medyczna — specjalizująca się w promocji zdrowia, fitnessu i profilaktyki przeciwstarzeniowej. Oferuje konsultacje dotyczące diety/żywienia/ćwiczeń poprzez swoją stronę
    www.Lean.Fitness Jej strona poświęcona modellingowi to www.mowifit.com

    9 Podziel się:
     
    Drukuj

    Aby dodawać komentarze musisz być zalogowany.
    zaloguj się   › zarejestruj się
    ZAMÓW TERAZ
    Prenumerata_46PB On-line 45

    WYDARZENIA

    Ladies
    NAJNOWSZE VIDEO
    zobacz więcej

    NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKU£Y

    CZYTANE
    OCENIANE
    PRZESYŁANE

    ZADAJ PYTANIE

    Być może odpowiedź znajdziesz w magazynie Perfect Body!
    Aby zadać pytanie musisz być zalogowany.
    zaloguj się   › zarejestruj się

    ANKIETA

    Wybierz najlepsze hasło dla magazynu Perfect Body:
    Perfect Body - encyklopedia dobrej sylwetki
    Perfekcyjnie napisany, dla każdego zrozumiały Perfect Body, doskonały
    Perfect Body - drogowskaz prawdziwego mężczyzny
    Perfect Body, czasopismo każdego sportowca
    Uwaga silny magazyn dla ludzi aktywnych - Perfect Body: Nie otwierać bez konsultacji ze specjalistą.
      wyniki

    NEWSLETTER

    podaj swój e-mail:

    TAGI

    anabolizm mięśnie BCAA HMB HST IGF-1 MAPK/ERK MMA aminokwasy anabolik anabolizm antykatabolik astaksantyna beta karoten białko dieta hipertrofia hormony karotenoidy ksenoestrogeny leucyna mTOR mięśnie plan treningowy policja ramiona regeneracja seks sen sex siła suplementy testosteron tkanka tłuszczowa trening warzywa witamina A wojsko węglowodany


    © Nutrifarm Sp. z o.o.
    All Rights Reserved
    PODSTAWOWE LINKI

    Trening
    Dieta I Suplementacja
    Zdrowie
    Ert
    Kuchnia
    Sex
    WYDAWNICTWO

    Kontakt
    Prenumerata
    Wydarzenia
    Nota prawna
    Polityka Cookies
    TWOJE KONTO

    Zaloguj się
    Zarejestruj
    Przypomnij hasło
    DOŁĄCZ DO NAS

     Facebook
     Twitter
     Youtube

    Do góry ˆ